a inqilabından sonra sizə pasport lazım olmayaçaq.
– Onu da başa düşmək lazımdır, müsyö, – məmur davam etdi. – Fernanın atası dünya müharibəsində ölüb, ona görə də almanlardan zəhləsi gedir, bu oyunları çıxarır. – O, peşman-peşman Ravikə baxdı. Deyəsən, işin nə yerdə olduğunu başa düşmüşdü. – Çox təəssüf edirəm, müsyö! Tək olsaydım...
– Eybi yoxdur, – Ravik yan-yörəsinə boylandı. – Fernan qayıdana kimi zəng vurmaq olar?
– Buyurun! Odur, stolun üstündədir. Ancaq bir az tez eləyin.
Ravik Morozova zəng vurdu, almanca başına gələni ona danışdı, dedi ki, Veberə də çatdırsın.
– Joana da deyim?
Ravik tərəddüd etdi:
– Yox, hələ lazım deyil. Eləcə de ki, bir-iki günlüyə saxlayıblar, hər şey qaydasında olacaq. Onda gözün olsun.
– Oldu! – Deyəsən, bu son sözlər Morozovu açmadı, – Oldu, Voyçek!
Ravik dəstəyi asanda, Fernan içəri girdi.
– İndi hansı dildə danışırdınız? – O irişdi. – Çex dilində?
– Esperanto (17) dilində... – Ravik cavab verdi.

Veber səhəri gün gəldi.
– Nə pis yerdir, – deyib yan-yörəsinə baxdı.
– Fransanın həbsxanaları hələ də əsl həbsxana kimi qalır... – Ravik cavab verdi. – İçində yalançı humanizm kif atmayıb, XVIII əsrin qədim həbsxana qoxusunu saxlayıb.
– Adamın lap ürəyi bulanır... Gör gəlib hara düşmüsən... Ürəyim bulandı...
– Heç kəsə yaxşılıq etmək lazım deyilmiş, o dəqiqə cəzasını çəkirsən. Gərək, əl vurmayaydım, qadını qan aparaydı. Çox pis zəmanədə yaşayırıq, Veber!
– Pisdən də pisdir. Burada xəlvəti qaldığını dostların eşələyib tapdılar?
– Bəs necə...
– Harada qaldığını da?

– Elə şey olar?! Mən heç o vəfalı «İnternasional»ı sataram? Qeydiyyatsız adam saxladığına görə sahibkarı da cərimələyərdilər. Sürək eləyib qaçqınları tutardılar. Bu dəfə «Lankaster» mehmanxanasını nişan verdim. Qabaqlar bir dəfə orada qalmışam, balaca, xudmani mehmanxanadır.
– Təzə adınız Voyçekdir?
– Vladimir Voyçek, – Ravik irişdi, – dördüncüdür...
– Tfu! – Veber söydü. – Neyləyək, Ravik?
Beynəlxalq süni dil.
– Heç nə... Əsas məsələ odur ki,