pulu görməyəcəksiniz.
– Yaxşı, gələrəm, – Bonne bir az tərəddüd eləyəndən sonra razılaşdı. – Ancaq pulu almamış, heç nəyə qol çəkən deyiləm. Üç yüz frank eləyir.
– Çox gözəl, üç yüz frank olsun, verərik. – Ravik dəstəyi asıb qadına tərəf döndü: – Təəssüf ki, bunların hamısına siz də qulaq asmalı oldunuz. Başqa çıxış yolu yox idi. O, bizə lazımdır.
Qadın pulu çıxardı:
– Eybi yoxdur, – dedi, – bu mənim üçün yenilik deyil. Bu da pul…
– Hələ lazım deyil. İndicə gələcək. Onda verərsiniz.
– Şəhadətnaməni özünüz yaza bilməzdiniz?
– Xeyr, həkim gərək fransız olsun. Müalicə eləyən həkim olsa, daha yaxşıdır…
Bonne qapını arxasınca örtən kimi, otağa dərin sükut çökdü. Sanki, içəridən bircə adam deyil, qoşun çıxmışdı. Küçədən eşidilən səs də batmışdı, elə bil o, qatı havanı yarıb divara dəyir və ətrafa səpələnirdi. Bir neçə saatlıq get-gəldən, çək-çevirdən sonra meyit ilk dəfə özünü hiss etdirməyə başladı. Onun yaratdığı dəhşətli sükut bu kasıb otağı başına götürmüşdü. Əynindəki ipək pijama par-par parıldasa da, o çoxdan ölmüş təlxək təsiri bağışlayırdı, çünki tərpəniş yox idi. Bütün canlılar hərəkət edir və hərəkət edirsə, demək, onda güc olur, qəşəng olur, gülünc olur. Bunlarsa əbədi sükuta dalmış şeylərin yaratdığı müvəqqəti əzəmət deyildi. Belə əzəmət yalnız ölümdə olur və insan öləndə, bircə anlığa da olsa, əzəmətli görünür.
– Evlənməmişdiniz? – Ravik soruşdu.
– Xeyr. Niyə soruşdunuz ki?
– Qanuna, miras qalmış şeylərə görə. Nəyin sizə, nəyin ona məxsus olduğunu polis müəyyənləşdirəcək. Nəyiniz varsa, götürün. Onunkuları polis aparacaq, qohumlarından kim tapılsa, ona verəcək. Qohumu var?
– Fransada yoxdur.
– Siz onunla yaşayırdınız?
Qadın cavab vermədi.
– Çoxdan?
– İki il idi.
Ravik yan-yörəsinə boylandı:
– Çamadanınız yoxdur?
– Var idi… Orada… Divarın yanında idi… Dünən axşam orada idi…
– Aha, sahibkar… – Ravik qapını açanda əlində döşəməsilən ağacı tutmuş süpürgəçi tez geri çəkildi. – Bu hərəkətiniz heç yaşınıza yaraşmır, anacan. Sahibkarı