istəmədi. Özünə sığışdırmır. O da yurdsuz-yuvasızların, didərginlərin Don Kixotudur. Qismətə inanan adamdır, kiminsə saxta pasportu ilə yaşayıb idealına xəyanət etməkdənsə, oturub başına nə gələcəyini gözləməyi üstün tutur. Bəlkə, sən götürəsən?
Ravik başını buladı:
– Mən də istəmirəm. Zaydenbaum düz eləyir...
Camadanları götürüb aşağı düşdü. Qoldberq yaşayan mərtəbənin dəhlizinə çatanda uzun arxalıq geymiş yaşlı bir yəhudi onu ötdü. Uzun saqqalı, gicgahlarında saxladığı saç onu üzdən «İncil»də təsvir olunan yepiskoplara oxşadırdı. Rezin altlıqlı ayaqqabı geymiş qoca elə səssiz gedirdi ki, deyərdin, qaranlıq dəhlizdə tutqun kölgə kimi süzür. O, Qoldberqin qapısını açdı və şamların qırmızımtıl işığı bir anlığa dəhlizə düşdü. Ravik qəribə, bir az boğuq, bir az da yad, eyni zamanda qəmli, yeknəsəq sızıltı eşitdi. Fikirləşdi ki, ağı deyən qadınlardır. İndi də elə şeylər var? Yoxsa Rut Qoldberq təkcə özü idi?

Ravik qapını açanda gördü ki, Joan pəncərənin qabağında oturub. O diksindi.
– Sənsən? Nə olub. Bu çamadanlar nədir? Yenə gedirsən?
Ravik çamadanları çarpayının yanına qoydu:
– Heç nə olmayıb, ehtiyat üçün aparmışdım. Bir nəfər ölüb... Polis gəlmişdi... Keçib getdi...
– Zəng vurmuşdum. Dəstəyi kimsə götürüb dedi ki, daha burada qalmırsan.
– Sahibəmizdir. Çox ağıllı, ehtiyatlı qadındır.
–Yüyürə-yüyürə gəldim, qapı açıq, otaq da bomboş... Ravik, elə bildim...–Onun səsi titrədi.
Ravik güclə gülümsədi:
– Görürsən, mən çox etibarsız əclafam, örkənimin üstünə odun yığmaq olmaz.
Qapı döyüldü. Morozov əlində iki şüşə tutmuşdu:
– Ravik, yaraq-yasağın yadından çıxıb qalıb...
O, qaranlıqda dayanmış Joanı tanıdı, ancaq özünü görməzliyə vurdu. Ravik bunu sezmədi. Morozov şüşələri Ravikə uzadıb, qapının ağzındaca xudahafizləşdi, içəri gəlmədi.
Ravik kalvadosla «Vuvre» şərabını stolun üstünə qoydu. Bayaq dəhlizdən eşitdiyi səs indi pəncərədən gəlirdi. Dil deyib ağlayırdılar. Səs dalğa-dalğa qalxır, enir və təzədən başlayırdı. Çox güman ki, hava isti olduğundan,