1959-cu ildə Moskvaya yollanmamışdan əvvəl bir neçə adamdan özümü Xruşşovla necə aparmağım barədə mənə məsləhət vermələrini xahiş etdim. Üç məsləhət xüsusilə yaddaşıma həkk olunub.

Xəstəxanada xərçəngdən ölüm ayağında olan Con Foster Dalleslə görüşdüm. Ona dedim ki, bir çox alimnüma adamlar qəzet və jurnallardakı yazüannda məsləhət görürlər ki, mənim əsas vəzifəm Amerika Birləşmiş Ştatlarının sülh tərəfdarı olduğuna Xruşşovu inandırmaqdır. Dalles bununla razılaşmadı. Və dedi: "Bizim sülh tərəfdarı olmağımıza onu inandırmaq sizə qətiyyən lazım deyil. Bu ona çox gözəl məlumdur. Siz onu inandırmalısız ki, o, müharibəni uda bilməz".



Böyük Britaniyanın baş naziri Harold Makmillan bir az əvvəl Moskvada Xruşşovla görüşmüşdü. O, nəzərimə çatdırdı ki, Xruşşov olduqca məğrur adamdır və hər şeydən əvvəl, onunla özünüzə tay adam kimi davranmalısınız. Makmillan əlavə etdi ki, o, "bizim klubun üzvü" olmağı çox arzulayır.

Çox ehtimal ki, ən mühüm məsləhəti gözləmədiyim mənbədən - mətbuatda mənim ən ədalətli tənqidçilərimdən biri olan Uolter Lipmandan aldım. O dedi ki, ən mühümü mənim görüşə hazır olmağımdır. Əks təqdirdə, Xruşşov məni adi kommunust ritorikası içərisində batıracaq. O məni inandırdı ki, söhbəti konkret aparmalıyam. Müzakirə etmək istədiyim məsələləri qabaqcadan dəqiq müəyyənləşdirməli, onun müzakirə etmək istədiyi məsələlərdən diqqəti yayındırmalıyam. Onun məsləhəti Xruşşovla söhbət üçün əks arqumentlər hazırlamaqda mənə kömək edən mühüm amil oldu. Sonralar bu danışıqları "Moskvada mətbəx diskussiyası" adlandırdılar. Böyük dövlət xadimləri ilə, siyasətçilərlə, yaxud hər hansı başqa bir sahənin lideri ilə görüşməli olan hər kəsə Lipmann məsləhətini təkrar edərdim.

Bu üç məsləhət söhbətin necəliyinin yalnız şəxsi həyatda deyil, tarixi situasiyalarda da böyük rol oynadığına dəlalət edir. Söhbət də, siyasət kimi, elm deyil, incəsənətdir, lakin müasir incəsənətdən fərqli olaraq onun qədəri biçimsiz, formasız deyildir.

Lipmanın məsləhəti