m də bəlkə ona görə ki, biz eyni dildə danışırıq. Çörçill və Makmillandan başqa Conatan Eytken, Culian Emeri, Ted Xit, Alek Xyum, Kristofer Soms, Marqaret Tetçer və Harold Vilsonla söhbətləim də xatirimdə dərin iz buraxmışdır.

Heç şübhəsiz ki, Qorbaçov da ən əla həmsöhbətdir. Onun əfsanəvi cazibə qüvvəsinə malik olması haqqında eşitdiyimə görə 1986-cı ildə Kremldə məni qəbul edərkən hədsiz lütfkarlığına təəccüb etmədim. Lakin məndə ən guclü təəssürat doğuran o oldu ki, Qorbaçov saatyarımlıq söhbət əsnasında heç bir qeydə baxmadan və köməkçilərinə müraciət etmədən Sovet-Amerika münasibətləri, o cümlədən silahlanmaya nəzarətin mürəkkəbliyi haqqında müzakirələrdə böyük uzaqgörənlik, erudisiya və qətiyyət nümayiş etdirdi. Söhbətə yaxşı hazırlaşıbmış... Mən "dəmir pərdə" haqqında Çörçillin nitqini xatırladanda, o, "soyuq müharibə"yə Şərqi Avropanı həyasızcasına işğal edən Stalinin başladığını bilməyirmiş kimi cəld cavab verdi ki, "bəli, Missuri ştatında, Fultonda etdiyi çıxışdır, həmin çıxışla da "soyuq müharibə"nin əsasını qoydu." Qorbaçovla söhbətə gedən hər kəs ciddi haztrlaşmalıdır. Çətin vəziyyətlərdən heç kim onun qədər məharətlə çıxa bilmir.

Dövlət xadiminin diplomatik cəbbəxanasında söhbət, yuxarıdaka qaydalara riayət edəcəyi təqdirdə, ən güclü silah ola bilər:

Söbbətin gedişini sərbəstləşdirmək üçün digər tərəfin kokteylə dəvət olunması təcrübəsi haqqında nə demək olar? Bilirəm ki, diplomatlar arasında bu çox geniş yayılmışdır, lakin mən məsləhət görmürəm. Əgər siz söhbətdən zövq almaq istəyirsinizsə - bu bir işdir. Əgər nəyisə öyrənmək istəyirsinizsə - bu artıq tamamilə başqa işdir. Mən belə nəticəyə gəlmişəm ki, ən məhsuldar söhbətlər ictimai tədbirlərdə yox, iş vaxtında baş tutur. Samuel Consonun bu müdrik məsləhətini həmişə yadda saxlamaq lazımdır: "Alkoqol sohbəti maraqlı etmir. O, sadəcə, şüuru elə vəziyyətə gətirir ki, hər hansı bir söhbət maraqlı görünür."



MÜƏLLİMLƏR



Beşyaşlı uşaqlann əksəriyyəti kimi ən balaca nəvəm Melani