qədər də çətindir? Hz. Yusif isə bunu çəkinmədən demişdi. Ondakı bu cəsarət görəsən qədərin proqram dilinə aşina olmasındanmı qaynaqlanırdı? Doğrudan da bəlkə ölüm o adam üçün bir xeyir idi?! Bəlkə ölün qədər proqramı çərçivəsindən baxıldıqda o məhbusun yeganə qurtuluş yolu idi. Yusifin atasına danışdığı yuxunun yozumu da elə ola bilərdi. Yusif Misir sultanı oldu, amma quyuda ölə də bilərdi.

O təvilul-əhadisi bilən bir insandı. (Yusif (12), 6, 21, 101) Yəni, hadisələrin arxaplanını və ya qədər proqramının kodlarını bilirdi. Amma Yusif təvilul-əhadisi bir anda oyrənməmişdi. Yaşadığı hadisələrin də ona öyrətdiyi şeylər vardı. Bu bilgiyə sahib olmaq üçün Misir kimi sivilizasiya və mədəniyyət mərkəzinə getməli idi. Yüksək rütbəli insanların arasında olmalı idi. Allah təala “Beləliklə, Yusifi o yerdə (Misirdə) yerləşdirdik, həm də ona yuxu yozmağı öyrətdik. Allah Öz işində (əmrində) qalibdir (istədiyini edəndir), lakin insanların əksəriyyəti (bunu) bilməz!” (Yusif(12). Təvilul-əhadis elmi yalnız Misir kimi bir məmləkətdə öyrənilə bilərdi. Allah (c.c) bu bilginin boy atacağı torpağı və atmosferi Yusif üçün orda hazırlamışdı. Yusif də qarşılaşdığı hadisələri və fürsətləri zahirinə aldanmadan öz xeyrinə dəyərləndirə bilmişdi. Qədərin ona verdiyi fürsətləri anlayışla dəyərləndirdi. Məsələn, zindan onun öz istəyi idi. Zindanın bir rəhmət olacağını o özü qərarlaşdırdı. Həris qadınlar arasında qalmış gözəlliklə dillərə dastan olan bir gənc üçün zindan rəhmətdir. O, bilirdi ki, hər şey Allahdandır. Zindanda məhbus olmaq da, sarayda məlik olmaq da – hər ikisi Allahın bir lütfü idi. Hadisələri öz axarına buraxmaq və Allaha təslim olmaq lazım idi. Hər şeyi Allaha həvalə etdikdən sonra heç kimə boyun əyməməli idi bir insan. Yusif bunu yaşadı. İş başına, vəzifəyə gətiriləcəyi anda da ilk öncə məsumiyyətinin təsdiqlənməsini tələb etdi. Çünki o, bir peyğəmbər idi və ismətinə ləkə düşürməzdi.

Hz. Yusifin xatirəsi bizə maddi sultanlıqdakı ən böyük imtahanı öyrətdi. İqtidar