Abdullah bin Ömər – radiyallahu anhumə - rəvayət edir ki, peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – Ömər bin əl-Xattab’a yetişdi, Ömər isə minik üzərində gedərək atasına and içirdi. Bunu üzərinə (peyğəmbər) dedi: “Diqqət edin! Allah sizə atalarınıza and içməyi qadağan etmişdir, kim and içərsə ya Allaha and içsin, ya da sussun!”[1]

İbn Ömər – radiyallahu anhumə - rəvayət edir ki, peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – demişdir: “Kim Allahdan başqasına and içərsə küfr etmişdir və ya şirk etmişdir.”[2]

Abdullah bin Məsud – radiyallahu anhu – demişdir: “Yalandan Allaha and içmək mənim üçün doğrudan Allahdan başqasına and içməkdən daha yaxşıdır.”[3]










Allahdan başqasına and içməyin qadağan olmasındakı hikmət




Hədisləri şərh etmiş alimlər bunun hikmətini geniş şəkildə izah ediblər. əl-Hafiz Əbul-Abbas əl-Qurtubi – rahiməhullah – hədisi şərh edərkən deyir:

“Peyğəmbərin – salləllahu aleyhi va səlləm – atalara and içməyi qadağan etməsinin səbəbi bu işdə yəmin etmə üslubu ilə onlara təzimin olması ilə bağlıdır, çünki adətə görə aramızdan and içən biri həmişə etiqad etdiyi ən əzəmətli şeyə and içir və biz bunu daha əvvəl izah etmişdik. Əgər hal belədirsə, o zaman mömin bəndə üçün Allahu Təalədən əzəmətli heç bir şey yoxdur. Ona görə də Ondan başqasına and içməsi doğru deyildir. Əgər Allahdan başqasına and içmiş olarsa həmin kəsi də Allahu Təaləni təzim etdiyi kimi təzim etmiş olur və bu qadağan olunmuşdur.”[4]

İmam Əbu Zəkəriyyə Muhyid-Din Yəhya bin Şərəf ən-Nəvəvi – rahiməhullah – deyir:

“Alimlər deyiblər: Allahu Təalədən başqasına and içməyin qadağan olunmasındakı hikmət budur ki, and içmə and içilən şeyi təzim etməyi tələb edir. Həqiqi əzəmət isə Allahu Təaləyə məxsusdur, başqası Onunla bir tutulmaz.”[5]

əl-Hafiz İbn Hacər əl-Əsqalani əş-Şafi’i – rahiməhullah – deyir:

“Peyğəmbərin “kim and içərsə ya Allaha and içsin, ya da sussun” sözlərinə gəldikdə alimlər deyiblər: Allahdan başqasına and içməyin qadağan