görə şərtə bağlamaqdan fərqli olan yəminlərə aiddir və bu, ittifaq ilə məkruhdur, çünki and içilən şey təzim baxımından Allaha şərik qoşulmuş olur.”[7]
Yəmin etməyin fərqli növləri mövcuddur və yuxarıda izah olunduğu kimi şərtə bağlı gələcək üçün edilmiş yəmində Allahdan başqasına yəmin etmək məkruh deyildir. Bunun misalı bir nəfərin belə deməsinə bənzəyir: “əgər bu işi görməsəm arvadımı boşayacam!” və ya “əgər bu işi etsəm bir qul azad edəcəm.” Bu cür Allahdan başqası ilə, yəni boşama və qul azad etmək ilə yəmin etmək hənəfilərə görə hədisin əhatə dairəsinə daxil deyildir, ona görə də məkruh deyildir. Lakin insanın “atana and olsun” və ya “ömrümə and olsun” şəklində verdiyi andlar hədisin əhatə dairəsinə bir-başa daxil olduğu üçün məkruhdur. Onların bunu məkruh sayması hədisin zahirini təvil etməklərindən irəli gəlir ki, onlara görə bunun şirk və küfr adlanması mübaləğə və təğliz məqsədi daşıyır və məkruh hökmü ilə qəsd etdikləri harama yaxın məkruhdur. Doğrusunu Allah bilir!
Maliki məzhəbi:
Maliki məzhəbində bu barədə iki görüş mövcuddur. Şeyx Alləmə Şəmsud-Din Əbu Abdilləh Muhamməd bin Muhamməd əl-Hattab ər-Raini – rahiməhullah – deyir:
“[Peyğəmbərlə, Kəbə ilə (and içmək)] “ət-Təvdih” kitabında İbnul-Hacib’in sözü barədə dedi: Bundanbaşqası[8] ilə yəmin etmək məkruhdur, bunun haram olduğu da deyilmişdir, yəni Kəbə və peyğəmbərə and içmək kimi Allah və Onun sifətlərindən başqası ilə yəmin etmək. Bu iki görüşdən güclü olan bunun haram olmasıdır, çünki “əl-Muvatta” və “əs-Sahiheyn”də Ömərdən – radiyallahu anhu gələn hədisdə Allahın Elçisi – salləllahu aleyhi va səlləm deyir: “Həqiqətən Allah sizə boşanma və qul azad etməkdə yəmin etməyi qadağan etmişdir.” Bu iki şeylə and verənə tədib etməyi uyğun görüblər, halbuki məkruh olan şeydə tədib yoxdur. Yalnızca bu ikisi haqqında yəmin sözünü işlətməyin məcaz olduğunu söyləmək istisnadır; məgər görmürsən ki, huruful-qasəm bu hallarda işlədilmir?!” Sitatın sonu. əl-Qurtubi peyğəmbərin – salləllahu aleyhi va səlləm