onu ilah saymaq baxımından təzim etməyi qəsd etməsi istisnadır.”[10] Şeyx Alləmə Əli bin Əhməd bin Mukram əs-Saidi əl-Adəvi – rahiməhullah - əl-Xaraşi’nin sözlərinə yazdığı haşiyəsində deyir: “Onun [əl-Fəkihəni isə bunun məkruh olması görüşünü məşhur saymışdır] sözlərinə gəldikdə isə, məzhəbin mötəməd görüşü budur, çünki məzhəbin nəql olunan görüşü (bu əməlin) məkruh olmasıdır. Şeyx Xalil’in (bunun haram olması görüşünü) güclü sayması isə sadəcə olaraq onun öz görüşüdür, necəki bunu Şeyx Səlim ifadə etmişdir. Peyğəmbərin bəzi məxluqlara and içməsi barədə deyilənlərə gəldikdə isə sabit deyildir, hətta əgər sabit olduğunu fərz etsək belə mənsuxdur.”[11]
Gördüyümüz kimi maliki məzhəbində bu yöndə güclü bir ixtilaf mövcuddur. əl-Hattab, əl-Xaraşi, İbn Abdil-Bərr, əl-Qurtubi kimi böyük maliki imamları bu əməlin istənilən halda haram olduğunu söyləsələrdə məzhəbin mötəməd və məşhur görüşünə görə məkruhdur. Lakin gördüyümüz kimi maliki alimləri bu zaman şəriətin təzim etdiyi şeylərlə şəriətdə təzim olunmayan şeylər arasında fərq qoyurlar. Buna əsasən “peyğəmbərə, Kəbəyə” and içmək məkruh, lakin ataya, anaya and içmək isə haram sayılır, çünki şəriət peyğəmbərə və Kəbəyə xüsusi məqam vermişdir.
Şafi’i məzhəbi
Şafi məzhəbinin görüşünə görə Allahdan qeyrisinə and içmək məkruhdur. İmam Əbul-Qasim Abdul-Kərim bin Muhamməd əl-Qazvini ər-Rafi’i – rahiməhullah - deyir:
“Məxluqa and içmək məkruhdur, peyğəmbərə, Kəbəyə, Cibrilə, səhabəyə və əhli-beytə and içmək kimi; rəvayət olunmuşdur ki, peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – demişdir: “Nə atalarınıza, nə də analarınıza and içməyin, Allahdan başqa heç bir şeyə and içməyin!” Peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – Ömərə yetişdi və o, miniyin üzərində atasına and içərək gedirdi. Dedi: “Həqiqətən Allah atalarınıza and içməyi sizə qadağan edir. Kim and içəcəksə ya Allaha and içsin, ya da sussun!” Ömər – radiyallahu anhu - dedi: “Bundan sonra nə öz sözüm olaraq, nə də başqasından sitat gətirərək başqasına and içmədim.”