” əş-Şafi – radiyallahu anhu – dedi: “Allahdan başqasına and içməyin masiyət olmasından qorxuram.” Əshabımız – rahiməhumallah – dedi: yəni haram olmasından, bununla günahkar olmasından (qorxuram) və bunda tərəddüd etdiyinə işarə etmişdir. İmam[12] dedi: Ən doğru görüş bunun haram olmaması, yalnız məkruh olması ilə kifayətlənməkdir.”[13]
Şeyx Şəmsud-Din Muhamməd bin əl-Xatib əş-Şirbini – rahiməhullah - deyir:
“Peyğəmbərin, Cibrilin, mələklərin, Kəbənin haqqı üçün” şəklində məxluqlarla and vermək keçərli sayılmır. “əs-Sahiheyn”də gəlir ki, “Həqiqətən Allah atalarınıza and içməyi sizə qadağan edir, kim and içəcəksə ya Allaha and içsin, ya da sussun!” Bunlara and içmək məkruhdur. əl-Hakimin İbn Ömər’dən – radiyallahu təalə anhumə - peyğəmbərin – salləllahu aleyhi va səlləm – “kim Allahdan başqasına and içərsə küfr etmişdir” - “şirk etmişdir” sözü də rəvayət olunmuşdur - sözlərinə gəldikdə isə bunu Allah haqqında etiqad etdiyi şeyi and içdiyi şeydə də etiqad edərək təzim edən kəsə aid ediblər.”[14]
Gördüyümüz kimi şafi’i məzhəbinin alimləri bu əməlin məkruh olması üzərində birləşmişdir. Alimlərin verdikləri misaldan anlaşılır ki, bu hökm peyğəmbər, Kəbə, mələklər kimi şəriətin təzim etdiklərinə aiddir.
Hənbəli məzhəbi:
Hənbəli məzhəbinə görə Allahdan başqasına and içmək haramdır. Alləmə Təqiyyud-Din Muhamməd bin Əhməd əl-Fətuhi – rahiməhullah - deyir: “Allahu Təalədən və Onun sifətlərindən başqasının zatı ilə haramdır. “Allahın yaratdığına and olsun”, “Allahın qadir olduğuna and olsun”, “Allahın bildiyinə and olsun”, “Allahın Kəbəsinə and olsun”, “Allahın elçisinə and olsun” kimi bir şeyi Allahu Təaləyə izafə etməsi ilə “Kəbəyə and olsun” və “atama and olsun” kimi bunu izafə etməməsi arasında fərq yoxdur. Belə bir and üçün heç bir kəffarət yoxdur. Alimlərin çoxuna[15] görə Muhamməd ilə - salləllahu aleyhi va səlləm –istisnadır.”[16] Alləmə Şeyx Mənsur bin Yunus bin İdris əl-Buhuti – rahiməhullah – bu sözləri şərh edərkən deyir: “[Allahu Təalədən və Onun