görə səhihdir.” Birinci görüş sahibləri isə hədisi, Allahu Təalə haqqında etiqad etdiyinə bənzər bir təzimi and içdiyi şey haqqında da etiqad edən kimsəyə aid edirlər.”[23]
əl-Hafiz Vəliyyud-Din Əbu Zura əl-İraqi – rahiməhullah – deyir:
“Məxluq ilə and içməyin haram yoxsa məkruh olmasında alimlər ixtilaf ediblər və bu ixtilaf malikilər ilə hənbəlilərdə mövcuddur, lakin malikilərdə məşhur olan görüş bunun məkruh olması, hənbəlilərdə isə haram olmasıdır, zahirilər də bu görüşdədirlər. Bu görüşə müvafiq olan İbn Abbas’dan gələn sözlərdir: “Allahu Təaləyə yüz dəfə and içib andı pozmağım başqasına and içib andıma sadiq qalmağımdan xeyirlidir.”...əş-Şafi dedi: “Allahdan başqasına and içməyin masiyyət olmasından qorxuram”. Onun əshabı dedi: “Yəni haram və günah olmasından qorxur” və dedilər ki, bununla məsələdə tərəddüd etməsinə işarə etmişdir. İmamul-Harameyn dedi: “Məzhəbin qəti görüşü budur ki, bu əməl haram deyil məkruhdur.” Buna görə də ən-Nəvəvi “Şərhu Muslim”də deyir ki, “əshabımıza görə bu əməl məkruhdur, haram deyildir.” ət-Tirmizi’nin kitabında açdığı babı “Allahdan başqasına and içməyin məkruh olması” şəklində adlandırması da bu görüşə müvafiqdir. Atam[24] – rahiməhullah - bu hökmü “ət-Tirmizi”nin şərhində bu hökmə əl-Lat, əl-Uzza və İslam millətindən başqa millətlərə and içməmək şərtini əlavə etmişdir. “Lakin belələri ilə and içməyə gəldikdə isə haramdır, sanki bu ona görə belədir ki, bu şeylər ibadət ilə təzim olunublar. Əshabımız deyib ki, and içən Allahu Təalə haqqında etiqad etdiyinin eynisini and içdiyi şeydə and içilən haqqında da etiqad edərsə küfr etmiş olar və peyğəmbərdən – salləllahu aleyhi va səlləm – rəvayət olunan “kim Allahdan başqasına and içərsə küfr etmişdir” sözləri də bu hala aid edilmişdir.” Sitatın sonu. əl-Lat və əl-Uzza’nı təzim edən kafirdir, çünki onları təzim etmək yalnız ibadət məqsədi ilə ola bilər. Lakin peyğəmbərləri, mələkləri, Kəbəni, ataları, alimləri, saleh insanları ibadətdən başqa məna üçün təzim edənlərin halı