və Uzzaya and içərsə qoy “lə iləhə illəllah” desin!” hədisi üzərinə “həmin adamı küfrə nisbət etməmişdir” sözlərini əlavə etmişdir. Bu cür dəlil gətirməyin tam şəkili belədir ki, peyğəmbər (salləllahu aleyhi va səlləm) təkcə “lə iləhə illəllah” deməsini əmr etmişdir, əgər bu əməl küfr olsaydı şəhadəti tamamlamasını[32] əmr edərdi.”[33]
Alimlərdən bəziləri isə bu hədislərin zahirinə əsaslanaraq qəsd olunan şirk və küfrün böyük şirk və küfr olduğunu deyiblər. Şeyx Suleyman bin Abdilləh bin Muhamməd bin Abdil-Vahhəb – rahiməhullah – deyir:
“(Peyğəmbərin) “küfr etmiş və ya şirk etmişdir” sözlərinə gəldikdə alimlərdən bir qrup bu sözə əsaslanaraq dedilər ki, Allahdan başqasına and içən şirk küfrü ilə küfr etmiş olur. Dedilər ki, buna görə də peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – ona “lə iləhə illəllah” deməklə İslamını yeniləməsini əmr etmişdir, əgər bu, insanı millətdən çıxaran küfr olmasaydı ona belə bir şey əmr etməzdi.”[34]
Bunun şirk olması haqqında gələn hədislərin sihhəti
Doktor Bəşər Avvad əl-Məruf ət-Tirmizi’nin “əl-Cami əl-Kəbir” kitabını təhqiq edərkən ət-Tirmizi’nin bu hədisi həsən sayması ilə bağlı deyir:
“Bu cür hökm etmişdir, lakin hədisdə müəllifin izah etmədiyi gizli bir illət vardır, beləki Sad bin Ubeydə İbn Ömərin etibarlı tələbələrindən olsa da və əl-Buxari və Muslim onun İbn Ömərdən rəvayətlərini rəvayət etsələr də bu hədisi xüsusən İbn Ömərdən eşitməmişdir. Əksinə onun məclisində Kində bölgəsindən olan bir nəfərlə - rəvayətlərdən birində onu Muhamməd əl-Kindi adlandırmışdır və o, məchuldur – birlikdə olublar, sonra oradan çıxıb Said bin əl-Musəyyəb’in məclisinə getmiş və əl-Kindi hədisi İbn Ömərdən eşitmişdir. Sonra gəlmiş və Sad bin Ubeydə’yə rəvayət etmişdir, necəki bunu Mənsur bin əl-Mutəmir öz rəvayətində bəyan etmişdir. Bu dediyimizə istinad edərək ət-Tahavi “Şərhul-Muşkil”də (2/300) demişdir: “Gördük ki, Mənsur bin əl-Mutəmir bu hədisin isnadında əl-Aməş və Said bin Məsruq’un Sad bin Ubeydə’dən rəvayətində onunla İbn Ömər arasına