Dahi imam, alim, hədis elmində möminlərin əmiri, Əbu Abdullah Muhəmməd ibn İsmayıl ibn İbrahim əl-Buxari. Hicrətin 194-cü ilində Şəvval ayında Buxara anadan olub və yetim olaraq böyüyüb başa çatıb. Uşaq ikən görmə qabiliyyətini itirir, sonra Allah təala onun görmə qabiliyyətini təkrar ona qaytarır. Hələ uşaq ikən hədisləri əzbərləmiş və bu sahədə qeyri-adi istedadı var idi, Allah ona rəhmət etsin.
Dövrünün imamları onun iti yaddaşı, dəqiqliyi, elmi, zahidliyi və ibadətinə şahidlik etmişdirlər. İmam Əhməd, Allah ona rəhmət etsin, onun barəsində belə deyir: “Xorasan diyarı hələ onun kimi istedadı ortaya çıxarmayıb.”
İbn Xüzeyma, Allah ona rəhmət etsin, demişdir: “Səmanın altında Allah Rəsulunun (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) hədisləri barədə ondan daha çox bilikli olan və Buxaridən daha çox hədis əzbərdən bilən birini görməmişəm.”
Əl-Tirmizi, Allah ona rəhmət etsin, demişdir: “Hədisin təhqiqində tutduğu tənqidi yanaşma, hədis tarixi və hədisin isnadları sahəsində İraq və yaxud Xorasanda Buxaridən daha biliklisini görmədim.”
Əl-Buxarinin şeyxlərinin (müəllimlərinin) sayı mindən çox idi. Səfər etdiyi ölkə və şəhərlərdə onlar ilə görüşmüşdür.
Müəllimlərindən: İmam Əhməd ibn Hənbəl, Həmmad ibn Şakir, Məkki ibn İbrahim və Əbu `Asim əl-Nəbilini misal çəkmək olar.
Əl-Buxaridən rəvayət edənlərə misal olaraq aşağıdakılar göstərmək olar:Müslim ibn əl-Həccac, “əl-Səhih” əsərinin müəllifidir. Əl-Tirmizi, əl-Nəsai, Muhəmməd ibn Nasr əl-Mərvəzi və çoxsayda digər ravilər.
Əl-Buxari çoxsaylı kitablar qələmə almışdır, bunların arasında ən məşhurları: “Əl-Cami əl-Sahih”, “əl-Tarix əl-Kəbir”, “əl-Ədəb əl-Müfrəd”, “Xəlq Əf`əəl əl-`İbəəd” kitablarıdır.
O, Allah ona rəhmət etsin, Fitrə (Ramazanda) Bayramı gecəsi Hicrətin 256-cı ilində dünyasını dəyişmişdir.

2. İmam Müslim, Allah ona rəhmət etsin
Böyük imam, hafiz və alim, Əbul Hüseyn, Müslim ibn Həccəc ibn Müslim əl-Nisəburi. Hicrətin 204-cü ilində və ya 206-cı ilində anadan olduğu bildirilir.
O, vaxtını hədis