dininə ziddir. Çünki biz bu fikirdəyik ki, Rəsuli-Əkrəmin (s) məqamı bütün peyğəmbərlərdən üstün və alidir.

Üçüncü nəzəriyyəni də qəbul etmək olmaz. Çünki bu nəzəriyyəni söyləyənlər bəzi Quran ayələrinə istinad edirlər ki, iddiaları natamam qalır. Məsələn bu ayələr kimi: “Sonra sənə vəhy göndərdik ki, hər cür təhrifdən uzaq olan və müşriklərdən olamayan İbrahim dininin ardınca gedəsən”. “Denən ki, Pərvərdigaram, məni düz yola hidayət et, sarsılmaz din, İbrahim dininə, o kəs ki, öz dövrünün xürafi dinindən üz döndərmiş və müşriklərdən olmamışdı”.

Aydındır ki, bu ayələrin məqsədi üçüncü nəzəriyyədən başqa bir şeydir. Əvvəl o ki, bu ayələr besətdən sonra nazil olmuşdur və Həzrətin besətdən qabaqkı dininə aid deyildir. Hədislərdə gələn İslam maariflərinə görə, Həzrəti İbrahim dini Musanın Tövratından sonra tərk edilmişdi, necə ki, yəhud dini İsanın (ə) İncili gələndən sonra tərk edilmişdi və xristian dini də Həzrət Muhəmmədin (s) Quranı gələndən sonra tərk edilmişdi. Ona görə də Həzrət elə bir dinə tabe ola bilməzdi ki, başqa din tərəfindən tərk edilmişdi. Təfsirçilər belə deyirlər ki, Həzrətin İbrahim dininin ardınca getməsində hədəf odur ki, bu iki din arasında müştərək nöqtələr mövcuddur. Onun mənşəyində İbrahim (ə) dini durur və tabelik dedikdə, məqsəd əhkamlarında olan müştərək nöqtələrdir: saqqal saxlamaq, cənabət qüslu, su ilə paklanmaq, diyə və bu kimi.

Bu üç nəzəriyyəni inkar etdikdən sonra, dördüncü nəzəriyyəni qəbul etməmək üçün maneə qalmır. Yəni deməliyik ki, Həzrət besətdən qabaq kamil din olan İslam dininə itaət edirdi. Ancaq İslam əhkamı və vəzifələri besət dövründə olduğu kimi vəhylə deyil, qəlbi ilhamlar, mələklərlə söhbət etmək kimi, yuxu kimi ona çatdırılırdı.

Əmirəl möminin (ə) bu haqda deyir: “O gündən ki, Peyğəmbər süddən kəsildi, Allah ona ən böyük mələyi yaxın etdi ki, o mələk vasitəsilə çətinlikləri aşa bilsin və ən gözəl əxlaq sahibi ola bilsin”.

Beləliklə, Həzrət besətdən qabaq nübuvvətə malik idi və qeyb dünyası ilə