i iyləmək.

Diqqətsizliyə səbəb olan amillərı də nəzər salaq.

1. Mütaliə etdiyin mövzuya qarşı meylin olmaması. Diqqətsizliyin ən mühüm səbəblərindən biri odur ki, oxucu həmin mövzuya qarşı meyilli deyildir. Bunun üçün həmin mövzu və ya kitab ilə daha çox əlaqəsi olduğu kitab arasında rabitə yaratmalıdır. Məsələn, şagird imtahandan yaxşı qiymət almaq istəyir, gərək bu kitabla yaxşı qiymət almaq arasında rabitə yaratsın. Onun meylsizliyi bu zaman aradan gedər.

2. Daxili həyəcan. Bu həyəcanın mənbəyi insanın daxilindən qaynaqlanır. Məsələn: nigarançılıq, qorxu, qəm-qüssə və paxıllıq kimi. Bu nigarançılıqdan xilas olmağın ən yaxşı yollarından biri də onları kağıza yazmaq və öz-özünə demək ki, mütaliədən sonra bunlara nəzər salacağam. Bu yolla zehniniz mütaliədə cəmlənəcəkdir. Diqqətiniz artacaqdır.

3. İradə və təxəyyül arasında həmahəngliyin olmaması. Oxucunun təxəyyülü və iradəsi həmahəng olmayanda, kifayət qədər diqqətsiz olur. Psixologiyada sübut edilmişdir ki, bu təzadda təxəyyül gücü iradədən güclü olur. Məsələn tələbə ki, kitabı açır və onu oxumağa başlayır, bir müddətdən sonra bəzi fikirlər zehninə gəlir. Məsələn, döstları ilə oynayır, kino-teatra gedir. Bu fikirlər onu mütaliədən ayırır. Bu məsələdə qalib gəlmək üçün oxucu müəyyən mövzunu mütaliə edəndə yaxşı olar ki, özünü o mövzunun ab-havasına salsın. Məsələn, tibbi kitab oxuyanda özünü həkim hesab etsin.

4. Xarici həyəcanlar. Bu həyəcanlar insanın müxtəlif hiss orqanlarının qeyri-adi hərəkətindən asılıdır. Hiss orqanlarının hər cür qeyri-adi hərəkətləri diqqəti ayıra bilər. Aclıq, susuzluq, ağrı, isti, soyuq və başqaları diqqəti dağıdar. Bu həyəcanları aradan qaldırmaq üçün bacardığın qədər mütaliədə xarici hərəkətliliyi uzaqlaşdırmağa çalışın. Məsələn, mütaliə üçün elə bir mühit seçin ki, səs-küy çox olmasın, nəqliyyatın hərəkət etdiyi yer olmasın, həmçinin mütaliə zamanı işığın gücünün kifayət qədər olması da mühüm məsələdir.

Mütaliə edən zaman radionun səsləndirilməsi və ya oynaq bir