Cin
Cinlər maddi olmayan və metafizik varlıqlardır. Cinlər müxtəlif şəkillərə girə bilən, əcaib (insanlar tərəfində qeyri-adi sayılan) davranışları olan, tüstüsüz bir oddan yaradılmış varlıqlardır. Onlar arasında da insanlar kimi həm mömin, həm də kafir olanları var.
Cinlər məsuliiyət baxımından insanlara bənzəyirlər və onlar kimi ibadət məqsədi ilə yaradılmışdır. İnsanlar kimi ALLAHa mütəxab olan iradə sahibi varlıqlardır. Onlara da İlahi əmrlər gəlmişdir, Ona görə də onlar da bu əmrlərə riayət etməklə vəzifəlidirlər.
Cinlər qeybi bilməzlər.
Cinlərə əlaqəli vurğulanacaq ən önəmli bir məsələdə budur. Cinlər xəyalımızda canlandıra bilməyəcəyimiz varlıqlardır. Ona görə də onları əsl mahiyyəti ilə görə bilməyimiz mümkün deyildir. Biz ancaq onları dərk edə biləcəyimiz qədər görə bilərik. Cinlər insan sürətində görünə bildikləri kimi, digər canlıların cildinə girmə qabiliyyətinə də malikdirlər. Peyğəmbərimiz (s.a.v) müxtəlif hədislərdə evlərdə görünən ilanlara işarət elərək əvvəlcə, “Cinsənəsə çölə çıx!”- deməyi tövsiyə etmiş, əks halda isə öldürməyi tövsiyyə etmişdir. Bu da həmin həqiqəti təsdiqləyən bir dəlildir. Nəticə olaraq deyə bilərik ki, əgər cinlərə vücud verilsəydi, bizim kimi olardılar.
Şeytan
Şeytan verdiyi vəsvəsələrlə daima insanları doğru yoldan azdırmağa çalışan, oddan yaradılmış, azğın və təkəbbürlü varlıqdır.
“QURAN”da əvvəlcə şeytandan iblis deyə bəhs edilir. Bir zamanlar mələklər arasında yer verilən ilk və ən böyük şeytan olan “İblis” sonradan təkəbbürünə məbluğ olaraq, ALLAHA qarşı çıxan bir üsyançıya çevrilmişdir.
Şeytan Cenabı haqqın “Mən sənə əmr edəndə sənə səcdə etməyə nə mane oldu?”-sualına məntiqsiz bir şəkildə belə demişdir: “Mən ondan (yəni Adəm əleyhissəlamdan) daha üstünəm çunki, Sən məni oddan onu isə palçıqdan yaratdın.” (Əl-Əraf/12). Şəxsinə aid yönləri ilə heç bir zatı dəyər və qiyməti olmayan bu lənətlənmiş varlığın bir çox hikmətə əsasən yaradılmış olduğuna şübhə yoxdur.
Sərçəyə hücun edən sırğı quşu necə ki,