qeybətə də nifrət edəsiniz.

Qeybətin haram olmasının fəlsəfəsi

1. Qeybətin haram olmasının fəlsəfələrindən biri budur ki, hər bir insanın ən böyük sərmayəsi olan abır-həyasını aparırsınız və insanların şəxsiyyətlərini ləkələyirsiniz.

2. Başqa bir nöqtə odur ki, qeybət bədbinlik yaradar. İctimai bağları zəiflədər. İnsanlarda inam sərmayəsini aradan aparar. Həmkarlıq bünövrələrini sarsıdar.

3. Qeybət qəlblərə kin və düşmənçilik toxumunu səpər. Bəzən də qanlı döyüşlərə, qətllərə səbəb olar. Öz ardınca ictimai və fərdi naqisliklər qoyar.

Bu qeybətlərin edilməsi haram deyildir:

1. O kəsin qeybətini etmək ki, naqisliyi aşkardadır, gizli deyildir. Məsələn, kimsə şərab stəkanını aşkar halda əlinə alar və içər.

2. Məzlumun ona zülm etmiş zalımdan şikayəti və ona edilmiş zülmü söyləməyinin maneəsi yoxdur.

3. O zaman ki, bir müsəlman hansısa bir müsəlman ilə ticarət etmək istəyir və yaxın bildiyi başqa bir müsəlmandan məsləhət alır. Həmin məsləhət verən şəxs də əgər o biri müsəlmanın eybini bilir və söyləməzsə, həmin bu müsəlman ticarətdə zərər çəkə bilər, onda bu eybi ona söyləmək vacibdir və bu qeybətin maneəsi yoxdur.

4. Nəhy-əz-munkər niyyətilə qeybət etməyin maneəsi yoxdur. Bu mənada ki, əgər bir müsəlmanda pis bir əməl görərsə və əgər bilir ki, onun qeybətini etsə, o, bu əməli tərk edəcəkdir, bu zaman qeybət etməyin maneəsi yoxdur. Ancaq əgər ehtimal versə ki, tərk edib, bu halda qeybət etmək haramdır.

5. İnsanların onun fasiqliyi ilə tanış olması niyyətilə yanlış hədis danışan və ya yalandan şəhadət verənin qeybətini etməyə icazə verilir.

Qeybət kəbirə günahlardan sayılır. Ona görə də onun kəffarəsini vermək və tövbə etmək vacibdir. Bu hərəkətdən dərhal sonra peşiman olmalı, qəlbdə peşman olandan sonra onu dilə də gətirməli və tövbə etməli. İnsan o əzmdə olmalıdır ki, bir daha bu günahı təkrar etməyəcək və bir daha bu günahı işlətməyəcəkdir. Qeybətin qul haqqı olduğundan əgər o insanı görə bilirsə, ondan üzr istəməlidir. Əgər o