Bismilləhir Rahmənir Rəhim

Əziz müsəlmanlar! Bu xırda yazını hazır etməkdə məqsəd İslamın araşdırılmasında müsəlmanlar üçün Allah kəlamı olan Qurani-Kərimdən sonra ikinci böyük əhəmiyyət kəsb edən hədislərin oxunmasında diqqət tələb edən bir məsələdir. İlk öncə vurğulamaq lazımdır ki, hədislərə müriacət İslamda çox vacibdir və demək olar ki, bunsuz keçinmək mümkün deyildir. Dövrümüzdə “Quran kifayətdir, Allah kəlamıdır!”, “Hədisləri qeyd edənlər də bizim kimi adamlardır, çox səhvliklər ola bilər, odur ki, Allah kəlamı olan Quranla kifayətlənmək gərəkdir”, “Hədislər məzhəblərarası mübahisələrə səbəb olur, odur ki, Quranla kifayətlənmək yaxşıdır” kimi fikirləri də eşitməyən müsəlman demək olar ki, çox azdır. Ən azından söhbət İslamı olduğu kimi qəbul etmək istəyən və bu səbəbdən də dinini araşdıran müsəlmanlardan gedir. Yuxarıda deyilən fikirlər heç də doğru deyildir və ta İslam yaranandan bəri mübarək İslam Peyğəmbəri (s.ə.a.s.), o Həzrətin pak ailəsi, yəni ki, Əhli-Beyti (ə.) və bir çox seçilmiş səhabələrin yolunu davam etdirmək üçün mütləq hədislərə baxmaq lazımdır. Və bir nyuansı da unutmaq olmaz ki, yalnız Quranla kifayətlənməklə İslamı araşdırmaq mümkünsüz bir işdir. Əgər diqqət etsək, görərik ki, Qurani-Kərimi araşdıran, təfsir edən dünya alimlərinin bu barədə fikirləri təbii ki, müəyyən mənada fərqlidir və Allah kəlamında göstərilən ayələri dəqiq araşdırmaq və təfsir etmək üçün istənilən halda hədislərə müraciət edilməli olur. Hətta Quranın elə ayələri vardır ki, indinin özünə kimi o ayələrin açıqlamasını alimlər verə bilməmişlər. Qısası, hədislərə müraciətin vacibliyi özünü bu məsələdə qabarıq şəkildə büruzə verir. Yazının mövzusu hədislərə olan müraciət deyil, bu müraciətdə ehtiyat edilməli olan bir məsələdir ki, mətləbə keçirik.
Hədisləri öyrənən elmin adı Rical elmidir. Bu elm hədislərin yaranmasını, onların hansı ravilərlərlə (yəni kimlər vasitəsilə) deyilməsini, ravilər zəncirində kimlərin olmasını (məsələn, deyilə bilər ki, filanks filankəsdən, o