3 yaşlarında olduqda ikincili cinsi əlamətlərin meydana çıxması orta hesabla normal inkişaf kimi qəbul oluna bilər.

Qızların təqribən 2,5 faizində cinsi yetişmə vaxtın-dan əvvəl, yəni ikincili cinsi əlamətlər 8 yaşından, aybaşı 9 yaşından tez başlanır. Cinsi yetişmənin yubanmasına bir qədər çox, 4—7 faiz təsadüf olunur. Bu zaman 14—15 yaşlarında ikincili cinsi əlamətlər, 16 yaşında isə aybaşı- olmur. Bu qeyri-normal vəziyyət hər iki halda — cinsi yetişmənin vaxtından əvvəl baş verməsi və ya gecikməsi — valideynləri narahat etməli onlar mütəxəssislərə —endokrinoloqa və ginekoloqa müraciət etməlidirlər.

Cinsi yetişmənin ikinci dövrdə bir çox qızların üzündə səpkilər əmələ gəlir, dəri və saçlar yağlı olur, tərləmə artır. Bunlar cinsiyyət hormonlarını hazırlayan daxili sekresiya | vəzilərinin fəaliyyətinin aktivləşməsinin, daha doğrusu, cinsi hormonların orqanizmdə çoxalma-sının başlanğıcı ilə əlaqədardır. Bu vəziyyət bədənin normal fiziologiyası ilə əlaqədar olub heç bir müalicə tələb etmədən keçib getsə də qızların xoşuna gəlmir və buna görə ana qızına məsələni aydınlaşdırmaqla yanaşı, lazımi gigiyena qaydalarına riayət etməyi də öyrətməlidir. Oğlanlar kimi qızlar da (nisbətən daha az hallarda) masturbasiya ilə məşğul olurlar. Bu, faciə deyil. Amma uşaq yaşlarından başlayaraq bu adətə alışmağın qarşısını almaq lazımdır. Birinci növbədə bağırsaq qurdları ilə, xüsusilə tükbaş qurdlarla mübarizə etmək məqsədilə gündüz və gecə uşaqların əllərini yataqda yorğandan bayırda saxlamalı, onların oyaq vəziyyətdə yataqda uzanıb qalmasına yol verməməli. Aralıq nahiyəsini (anus və xarici cinsiyyət üzvü arasındakı sahə) həmişə təmiz saxlamağı (ifrazatlardan sonra yuyunmaq), əmək və idmanla məşğul olmağı analar qızlarına hələ kiçik yaşlarından elə öyrətməlidirlər ki, bunlar adət şəklinə keçsin.
Aybaşı haqqında qızlara ətraflı məlumat, şübhəsiz ki. 8-9 yaşlarından verilməlidir. Çox təəccüblüdür ki, qız uşaqların əksəriyyəti üçün bu normal fizioloji hal birinci cinsi tamamilə