u endikcə özünün gücsüz və buna görə də az əhəmiyyətli hesab etdiyi ruhunu sığışdırıb özündən uzaqlaşdır¬mağa, kənarlaşdırmağa sə’y edir. Xaosun Kosmosa qar¬şı e’tinasız münasibəti, Dünyanın öz ruhuna qarşı hör¬mətsizliyi əlbəttə ki Dünya Ruhunu əzməyə bilməzdi. Materiya¬laşmaqda olan dünya tərəfindən əzilən və materiyalaşdıqca alçalmaqda olan dünya ilə birlikdə alçalan Dünya Ruhu əlbəttə ki, bu əzilməyə və alçalmaya dözə bilməzdi, o materiyanı tərk etməli idi və tərk etdi. Xaoslaşmaqda olan dünyanı tərk edər¬kən Dünya Ruhu özünü materiya çirkabından da xilas etdi və xalisləşdi. Dünya Ruhu öz xalisliyindən öz əksliyinə – mate¬riyaya yal¬nız o zaman qayıtdı ki, Xaosu nizama sala biləcək, ölü materiyanı canlandıra biləcək, dirildə biləcək və gözəl¬ləşdirə biləcək qüdrəti yenidən özündə hiss etdi və mate¬riyanın içərisinə daxil olaraq dünyanı tədricən Xaos vəziy¬yətindən Kosmos vəziyyətinə qaytardı, Kosmosu yenidən bərpa et¬di. Lakin, mifologiya dünyanın nizamadüşmə prosesi¬nin zaman ölçülərini görünür Dünya Ruhunun nizamyaratma qüdrəti¬nin öl¬çüləri ilə müəyyənləşdirir və bu ölçülər xaricində dünyanın yenidən Xaos vəziyyətinə qayıdışını güman edir: Dünya Ruhu dün¬¬yanı yalnız materiyanın də’fedilməz müqaviməti ilə rast¬laşıncaya qədər nizama sala bilir, kosmoslaşdıra bilir. Yu¬nan əsatirlərində dünyanın döv¬ri olaraq xaos vəziyyətindən kos¬mos vəziyyətinə, kosmos vəziyyə¬tin¬dən isə xaos vəziyyətinə keç¬məsi qəbul olunur və hər bir belə keçidin dünyanı periodik olaraq eybəcərləşdirdiyi və gözəlləşdirdiyi güman olunur: Dünya xaoslaşdıqca ruhundan uzaqlaşdığı üçün eybə¬cər¬ləşir, kosmoslaşdıqca isə ruhuna yaxınlaşdığı üçün gözəlləşir.
Ziddiyyətlər və problemlər girdabında boğulan insan özü¬nü də, dünyasını da, zamanı və məkanı da nizamsızlıq içərisində tapır. Özünü və dünyasını olmalı olduğu vəziyyətdə deyil, əksinə olmamalı olduğu vəziyyətdə gördükcə insan zaman ni¬zam¬sız¬lığının seyrçisi olur. Özünü olmalı olduğu yerdə de¬yil, əksinə olmamalı olduğu yerdə hiss