sonra İran şahı İbrahim xana təslim olmaq haqqında fars dilində yazılmış şer-məktub göndərir: "Zi məncəmiqi-fələk sənki-fitnə mabired Te eblehanə kirifti miyanə Şişe qərar" ("Fələyin mancanağından fitnə daşı yağır. Sən axmaqcasına Şişeni (Şuşa qalası) salmısan"). İbrahim xan məktubu oxuduqdan sonra vəziri şair M.P.Vaqifi çağırıb məktubu ona verib və Qacara layiqli bir cavab yazmasını bildirir. M.P.Vaqif məktubla tanış olduqdan sonra aşağıdakı məzmunda Qacara cavab məktubunu belə yazır: "Gər nikahdari-mən ansetki, mən midanem Şişərədən bəğali-sənk nikah nidarəd" ("Məni qoruyan mənim tanıdığımdırsa, O, Şişəni daşın ətəyində də salamat saxlar") Bu cavabdan xeyli qəzəblənən Ağa Məhəmməd Qacar 1797-ci ilin yayında böyük qoşunla Şuşa qalasına hücum edir. İbrahim xan qaladan çıxıb Balakənə getdikdən sonra Ağa Məhəmməd şah heç bir məneəyə rast gəlmədən Şuşa qalasına gəlir və bir həftə orada qalır. Nəhayət, həftənin axırıncı günü, səhərə yaxın şah keşikçiləri tərəfindən öz yatdığı yerdə öldürülür. ...Bütün bu hdisələrdən xeyli vaxt keçdikdən sonra Şuşa qalası Qafqazda ticarət mərkəzi kimi inkişaf etməyə başladı. Şuşa tacirləri Tiflis, İrəvan, Təbriz, Ərdəbil, Məşəd, Xorasan, Tehran, Bağdad və s. şəhərlərin tacirləri ilə ticarət əlaqələrini genişləndirdilər. Ticarətin inkişafı ilə əlaqədar olaraq Şuşada elm, ədəbiyyat, musiqi və s. sahələrdə də geniş irəliləyiş baş verdi. Heç də təsadüfü deyil ki, XIX əsrdə Azərbaycan xalqının görkəmli alimlərinin, ədiblərinin və digər incəsənət xadimlərinin bir qismi Şuşada anadan olmuş və gənclik illərini burada keçirmişlər. Yalnız onu göstərmək kifayətdir ki, XIX əsrdə Şuşada 95 şair, 22 musiqişünas, 38 xanəndə, 16 rəssam, 5 astronom, 18 emar, 16 həkim və 42-yə yaxın müəllim-mirzə olmuşdur. Vaxtı ilə Qafqazın konservatoriyası sayılan Şuşa M.M.Nəvabın, M.P.Vaqifin, X.B.Natəvanın, H.B.Mehmandarovun, Ə.B.Haqverdiyevin, N.B.Vəzirovun, Q.B.Zakirin, Y.V.Çəmənzəminlinin, Ü.Hacıbəyovun və digər böyük sənətkarların vətənidir. Görkəmli