davranışına qədər Allahın qoyduğu qanunlara riayət etməsi, onların qorunması üçün səfərbər olmasıdır. Buna Quran dili ilə sünnətullahın (Allahın qanunları) yaşanması deyilir.
Tövhid inancı insanı hürr edər. Bu inancı daşıyan insan Rəbbinə qulluq edib ondan başqasına qul olmaqdan qorxar.
Bu inanc tərbiyəli şəxsiyyətin formalaşmasına yardım edər. İnsana mənəvi güc verər.
Quranın əsas mövzusu insandır. Quranın görmək istədiyi insan adil, doğru, güvənilən, təqvalı (Allahın hüdudlarını aşmayan), daşıdığı məsuliyyətin şüurunda olan, saleh əməl sahibi - “kamil insandır”. Bu insan Allahın yer üzündəki xəlifəsi və ilahi əmanətin, yəni varlıq qayəsini yerinə yetirmə borcunun daşıyıcısıdır. Bu insan sadəcə maddiyyata yönəlib mənəviyyatı tərk edən və ya sadəcə mənəviyyata yönəlib maddiyyatı tərk edən insan deyildir. Əksinə bu ikisi arasında tarazlıq qura bilən insandır. Sadəcə bu dünya üçün və yaxud da sadəcə axirət üçün yaşamayan, sabah öləcəkmiş kimi axirət üçün, heç ölməyəcəkmiş kimi dünya üçün çalışan insandır. Və hər şeydən önəmlisi bu insan sadəcə “mən” şüuru ilə hərəkət etməyən hər zaman “biz” şüurunu diqqət mərkəzində tutan insandır.
Quran bu xüsusiyyətlərə sahib fərdlərin meydana gətirəcəyi cəmiyyəti “orta ümmət” olaraq vəsfləndirmişdir. O ümmət ki, yaxşı işləri əmr edər, pis işlərdən çəkindirər. O ümmət ki, qardaşlığı, bərabərliyi, yaxşılıq və təqvada yardımlaşmağı əsas alır. O ümmət ki, insanlar arasında ədalət və haqqı yerləşdirən, həyat ölçüsü qoyan, insanın düşüncəsinə, adət və ənənəsinə önəm verən, doğruya doğru, yanlışa yanlış deyən, cəmiyyətin dəyərlərinə hörmət edən, dəyər verən, insanları düşüncə və inanclarına görə qınamayan, onları “bir binanın daşları”, “bir darağın dişləri” kimi görən ümmətdir.
Xülasə, Quran “ölülər kitabı” olmayıb insandan başlayaraq ailəyə və qohum-əqrəbaya, oradan cəmiyyətə, cəmiyyətdən də bütün insanlığa xiatb edən “dirilər kitabıdır.”

Fikirlərinizi bildirməyi unutmayın