Qedim dovrde en geniw wohret qazanmiw tikili ve heykelleri bele adlandirirdilar. Tessuf ki, insan zekasinin yaratdigi bu gozel incilerinden dovrumuzedek yalniz Qedim Misir padwahlarinin (fironlarin) serdabeleri olan ehramlar gelib catmiwdir.
Misirin paytaxti Qahireden cenuba dogru ag ve sarimtil rengli wiwuclu suni daglar sirasi uzanir. Bunlar ehramlardirr Onlardan en irisi (firon Xeopsun ehrami) 146,6 metr hundurlukde olub, teqriben 5 min il bundan qabaq --eramizdan evvel 28-ci esrde tikilmiwdir. Revayete gore Xeops ehramini 100 min adam 20 ile tikmiwdir. Xefrenin ehrami ondan 2 metr alcaqdir. Bu fironu dag boyda serdabe qane etmemiw ve o, serdabenin yanina butov qayadan yonulmuw daw <<kewikci>> qoymagi emr etmiwdi. <<Kewikci>> insanbawli ve aslanbedenlidir. O, Sfinks adlanir.
Dunyanin diger <<mocuzesi>>-Semiramidanin asma baglari --- Qedim Werqin boyuk ve zengin weheri olan Babilde Assuriya melkesi Semiramidanin emri ile yaradilmiwdi. Eslinde ise bu baglar eramizdan evvel 7-ci esrde padwah Navuxodonosorun emri ile salinmiwdir. Bu padwah oz sarayini yerden altimertebeli ev hundurluyunde qaldirmiw suni meydancada tikdirmiwdi. Bu meydancaya 6 cerge pillevari terras (seki) qalxirdi. Kerpicden tikilen sira taglar uzerinde qurulmuw bu terraslardan her birinin ustune torpaq tokulmuw ve burada bag salinmiwdi. Pillevari baglari emele getiren bu terraslar yuxaridaki sarayla birlikde neheng bir daga benzeyirdi. Yuzlerle qul gece-gunduz deri tuluqlar asilmiw neheng carxlari firladaraq, Ferat cayindan asma baglara su qaldirirdi.
Qedim yunan ilahesi Artemidanin Kicik Asiyanin Efes weherindeki mebedi dunyanin ucuncu <<mocuzesi>> sayilirdi. Bu mebed texminen 120 ile tikilmiw ve eramizdan evvel teqriben 550-ci ilde hazir olmuwdu. Mebed ozunun gozel naxiwlari ve coxlu qiymetli ewyalari ile mewhur idi. Eramizdan evvel 356-ci ilde Herostrat adli bir nefer wohretlenmek istiyerek, mebedi yandirmiwdi. Bundan sonra Herostratin adi menasiz barbarliq remzi olmuwdur.
Yunanistanin