n romalı yunan dilində bir neçə söz söyləyir. Bu
sözlər də Homerdən götürülüb. Onları dəniz gəmiləri haqqında söhbət gedən hissənin
sonunda tapmaq mümkündür. Sonra başgicəlləndirici memarliği ilə seçilən sarayda
romalı hansısa ittihamlar irəli sürür, hətta “vicdan əzabı” haqqında danışır. Bu sözlər də
bir vaxtlar eyni dəhşətli vəziyyəti təsvir edən Homerdən götürülmüşdür. Mətnə
münasibətdəki müxtəliflik məni narahat etdi. Lakin estetik səciyyəli fərqlər həqiqəti
açmağıma yardımçı oldu. Bu barədə sonuncu fəsildə söhbət gedir. Orada mənim
Stemford körpüsündə vuruşmağımdan, Bulakda dəniz səyyahı Sindibadın macəralarını
qələmə almağımdan, Aberdində Aleksandr Popun “İliada”sını sifariş edib
gətirtməyimdən danışılır. Həm də bütün bunlar haqqında inter alia (söz arası-lat.) bəhs
edilir.
”Bikanerdə münəccimliklə məşğul olurdum. Bohemiyada da eyni işi davam etdirirdim”.
Bu şəhadətlərin heç biri yalan deyil. Lakin цnəmli olan məhz nəyin fərqləndirilməsi,
nəzərə çaprdırılmasıdır. İlk şahidin ilk baxışdan hərbçi olduğunu güman etmək
mümkündür. Amma sonra onu hərbi işlərin deyil, insan talelərinin maraqlandırdığı aşkara
çıxır. Onun ardınca gələn şahidliklər isə daha maraqldır. O qədər də aydın olmayan, lakin
sadə bir səbəb məni həmin şahidliklər üzərində dayanmağa məcbur edir. Onların həqiqət
olduğunu bildiyimdən bu addımı atırdım. Həmin şəhadətlər romalı Flamini Rufun dilində
bu şəkildə səslənmir. Lakin Homerdə məhz belədir. Təəccüblü işdir ki, Homer on üçüncü
əsrdə Sindibadın-yeni Ulissin macəralarını qələmə alır. Və aradan yüz illər keçəndən
sonra barbar dilində danışılan şimal çarlığında цz ”İliada”sında təsvir olunan hadisələrə
təsadüf edir. Bikaner adının işləndiyi ifadəyə gəldikdə isə bu sцzün ədəbiyyatdan yaxşı
başı çıxan, dəniz gəmilərinin təsvirini verən şair kimi parlaq sцzlə yaddaşlarda qalmağa
can atan müəllifə məxsusluğu aşkara çıxır.
Son yaxınlaşanda xatirələrdən obrazlar deyil, yalnız sцzlər qalır. Zamanın bir