Namazda “möhür qoymaq” nə vaxtdan yaranıb və nə üçün?
Cavab: Səcdə olunan məkan gərək yer və yerdən bitən olunsun. Bu məsələ də heç bir ixtilaf yoxdur. Sünni və şiə məzhəblərindən səhih rəvayətlər nəql olunmuşdur ki, جعلت لنا الارض كلها مسجداً “Tamam yer üzü bizim üçün səcdəgah qərar verilmişdir”
ان النبي (ص) سجد علي الحجر
“Peyğəmbər daşa səcdə edib (namaz vaxtı alnını daşa qoyurdu).”
“Səhih müslum”, 2-ci cild, səh: 62, “Müsnəd Əhməd” 1-ci cild, səh: 327.
Lakin bəzən yer isti olduğundan müsəlmanlar kiçik bir daş və yaxud bir ovuc torpaq əllərində götürüb saxlayırdılar ki, soyusun sonra ona səcdə etsinlər. Bu haqda Cabir ibn Abdullahdan və Ənəs ibn Malikdən belə nəql olunmuşdur:
كنت اصلي مع رسول الله (ص) الظهر فآخذ قبضة من حصي في كفي لتبرد اسجد عليه من شدّة الحر.
“Peyğəmbər ilə zöhr namazı qılırdım. Yerdən bir ovuc qum götürüb ovcumda saxladım ki, soyusun və ona səcdə edim (namaz qılanda alnımı ona qoyum).”
“Müsnəd Əhməd”, 1-ci cild, səh: 327; “Əs-sünənül-kübra”, 2-ci cild, səh: 105.
Amma həsir və yaxud “hümrə” adlanan bir həsir parçası barəsində rəvayətlərdə belə nəql olmuşdur: Əbu Səid Xodri Ənəsdən nəql edir:
كان رسول الله يصلّي علي الخمرة و يسجد عليها.
“Peyğəmbər həsirin üstə namaz qılıb və ona səcdə edərdi.”
“Səhihi Müslüm”, 1-ci cild, səh: 109; “Məcməuz-zəvaid”, 2-ci cild, səh: 57.
Bəzəndə müsəlmanlar istinin şiddəti nəticəsində öz köynəklərinin qoluna səcdə edərdilər. Ənəs nəql edir:
فيضع احرنا طرف الثوب من شدة الحرفي مكان السجود.

“Səhihi Buxari”, 1-ci cild, səh: 101.

Torpağa səcdə:
Torpağa səcdə etmək bəndəçiliyin Allah qarşısında xuzu-xuşu etmənin açıq-aydın bir nümunəsidir. Peyğəmbər (s) özü torpağa səcdə edib və dəfələrlə öz səhabəsini torpağa səcdə etməyə əmr etmişdir:
1-Əbu Səid Xodri:
أبصرت عيناي رسول الله و علي انفه و جبهته اثر الماء و الطين...
“Peyğəmbərin alnında və burnunda suyun və palçığın əsəri qaldığını öz gözlərimlə gördüm.”
“Səhihi Buxari”, 1-ci cild, səh: 163.
2- Peyğəmbər Süheyfin səcdə