ipə vurulan düyünlərdən istifadə ediblər. Bu vəziyyət hicri tarixi ilə II əsrə qədər gedib çıxıb. II əsrin əvvəllərində isə dövrümüzdəki təsbehlərin inkişaf edərək istifadə edildiyinin şahidi oluruq.



Belə ki, hicri III əsrin məşhur alimi Cüneyd Bağdadiyə təsbehdən istifadə etməsinin səbəbi haqqında “Bu qədər fəzilət və üstünlüklərə baxmayaraq, sən yenə də təsbehdən istifadə edirsən, bəs bunun səbəbi nədir?”, - sualı verdikləri zaman o belə cavab verib: “Bu təsbeh məni yalnız Rəbbimə doğru aparan zikrimin səbəblərindən biridir”. Həmçinin dövrün yüksək alimlərindən olan Əbu Müslim Havlaninin də təsbehdən istifadə etdiyi, digər alimlərin də buna bir söz demədikləri bildirilir. V əsrdən etibarən müsəlmanlar arasında yayılmağa başlayan təsbeh adətində iki nəticəni qeyd etməliyik:



Rəsulullah (s.ə.v.) zikr və xatırlamalarını barmaqları ilə sayıb, bunu da tövsiyə edib. Lakin bununla bağlı başqalarına da bir söz deməyib, onlara mane olmayıb.
Hz.Peyğəmbər barmaqların etdiklərindən sorğu-suala çəkiləcəklərini bildirib. Beləliklə, zikr edən barmaqlar məqsədlərinə uyğun hərəkət etdirilir. Əldə olan təsbeh öz-özünə hərəkət edə bilməyəcəyinə görə, deməli bunu da barmaqlar yerinə yetirməlidir. Təsbeh çəkən barmaqlar da öz vəzifəsini yerinə yetirir.
Nəticə olaraq deyə bilərik ki, bu gün istifadə edilən təsbehi Allah Rəsulu qadağan etməyib. İstəyən namaz qılan şəxs barmağı ilə sayaraq ibadətini yerinə yetirər, istəyən də təsbehlə Allahı zikr