Menopauza
orta hesabla 50 yaşında başlayır,
lakin aybaşı bundan on il əvvəl və
ya sonra da kəsilə bilər.
Anatomik səbəblər
Anatomik amenoreyaya çox nadir
hallarda rast gəlinir. Himenin
(qızlıq pərdəsinin) dəliksiz olması,
cinsiyyət dodaqlarının bitişməsi,
uşaqlıq yolunun köndələn
arakəsmələri və tam aplaziyası
buna səbəb ola bilər. İnfeksion
xəstəliklər, həmçinin abort və
doğuşdan sonra uşaqlığın
qaşınması zamanı bəzən
endometrium bərpa olunmur,
uşaqlıqda çapıqlar və bitişmələr
yaranır və amenoreya baş verir.
Genetik və endokrin səbəblər
Burada bir neçə faktor rol oynaya
bilər:
Amenoreyalı qadınların 25
faizində bədən çəkisinin azalması
müşahidə olunur. Mütəxəssislər
bunu çox vaxt hipotalamusun
disfunksiyası ilə əlaqələndirirlər.
Adətən amenoreya bədən
kütləsinin azalmasından sonra
baş verir. Lakin hipotalamo-
hipofizar disfunksiya həddən
artıq köklük fonunda da yarana
bilər. Kök qadınlarda
ovulyasiyanın olmaması oliqo və
amenoreya ilə nəticələnir. Qadın
arıqlayanda bəzən menstrual sikl
bərpa olunur.
Hipotalamusun başqa
patologiyaları da amenoreyaya
gətirib çıxara bilər. Məsələn,
qonadotropin-rilizinq
hormonların, lüteinləşdirici və
follikulstimuləedici hormonların
çatışmazlığı amenoreyaya səbəb
olur.
Hipofizar səbəblər
Amenoreyalı qadınların 15-20%
faizinin qanında prolaktinin
miqdarı yüksək olur. Bu hormon
adətən hipofizin şişi ilə bağlı
artır. Hipofizin doğuşdan sonra
yaranan nekrozu,
kraniofaringeoma və “boş türk
yəhəri” sindromu kimi xəstəlikləri
amenoreyanı yaradan səbəblər
sırarasındadır.
Yumurtalıqların disfunksiyası
Androgenlərin və estrogenlərin
miqdarının artması və azalması
fonunda yaranan yumurtalıq
disfunksiyası amenoreya yarada
bilər. Yumurtalıqların inkişafdan
qalması zamanı qanda
estrogenlərin miqdarı o qədər az
olur ki, cinsi əlamətlər inkişaf
etmir, uşaqlığın selikli qişası
kifayət qədər stimulyasiya
olunmur və aybaşı baş vermir.
Amenoreya və digər menstrual
pozğunluqlar