Kişilərin Reproduktiv (Dölyaratma) Sistemi

Kişi reproduktiv orqanları kişi cinsi hüceyrəsi olan spermatozoidlərin yaranması, yetişməsi və uşaqlıq yoluna çatdırılması prosesini yerinə yetirirlər.

Bəs kişi reproduktiv (dölyaratma) sistemi necə tənzimlənir? Əlbəttə ki, burada əsas rolu baş beyini oynayır. Hipotalamus mərkəzi sinir sistemi və xayalardan (yumurtalar) aldığı məlumat nəticəsində xüsusi hormon ifraz edir ki, o da öz növbəsində hipofiz vəzisi tərəfindən digər iki vacib hormonun – lyüteyinləşdirici (LH) və follikulstimullaşdırıcı hormonların (FSH) hazırlanması və ifraz olunmasını stimullaşdırır. LH-lyüteyinləşdirici hormon öz növbəsində testosteron hormonunun (spermatozoidlərin yetişməsini təmin edən) hasil olunmasını stimullaşdırır, FSH isə sağlam spermanın yetişməsi üçün digər hormonları aktivləşdirir.

Əsas kişi hormonu olan testosteron, spermatozoidlərin yetişməsinin təmin edilməsində iştirak etməsindən savayı, kişi cinsiyyət üzvlərinin formalaşmasında və kişi cinsi əlamətlərinin (kişi tipinə məxsus tük örtüyünün inkişafı, kişilərə məxsus xarici görünüşün, psixika və davranışın) formalaşmasında da iştirak edir. Testosteron hormonu həmçinin kişilərdə müvafiq seksual meylliyin (libido) yaranması, nəslin davam etdirilməsi üçün tələb olunan xüsusiyyətlərin əmələ gəlməsinin təmin edilməsində də iştirak edir. Qan plazmasında testosteronun miqdarı gün ərzində müəyyən dəyişikliklərə məruz qalır. Onun maksimal səviyyəsi səhər saat 7-9 radələrində, minimal səviyyəsi isə saat 24-03 radələrində olur.

Kişi cinsi sisteminə xayalar (yumurtalar) və onların artımları, toxum çıxarıcı (xaric edici) axacaqlar – yollar, toxum kisəcikləri, prostat vəzisi, digər kiçik vəzilər və kişi cinsiyyət üzvü daxildir.

Xayalar (yumurtalar) cüt vəzili orqan olub uzunluğu 3-5 sm, eni isə 2-3 sm-dir. Xayalar dəri və əzələdən təşkil olunmuş xüsusi kisəcikdə – xayalıqda yerləşirlər.

Xayalığın əsas vəzifəsi xayaların normal fəaliyyəti üçün mümkün olan optimal şərait