formalaşıb möhkəmlənən, mövcud adət-ənənələrin təsiri ilə streotipləşən, bilavasitə kişilərə aid edilən mənlik obrazıdır: “Əsl, ləyaqətli kişi həm qeyrətli, həm də namuslu olmalıdır. Əgər o bir kişi kimi, qeyrətlilik göstərir, amma namus anlayışına ciddi diqqət yetirmirsə, onda onun əxlaqi davranışında, eləcə də ailəsində, anası, bacısı, qızı, tanıdığı və tanımadığı başqa xanımlar qarşısında özünü ifadə etməsində həmişə bir natamamlıq, boşluq olacaq. Əksinə, namus kateqoriyası önə, qeyrətlilik isə arxa plana keçirsə, onda bu insan ictimaiyyət üçün faydalı və dəyərli ola bilməyəcək, ailəsindən, yaxın ətrafından kənarda hər kəsə yad, bir qədər yuxarıdan aşağı baxdığı üçün, eyni zamanda, onun namusluluqla bağlı fikirləri də dolaşıq, mürəkkəb, ziddiyyətli olacaq”.

Qadın əxlaqsızdırsa, cavabdeh kişidirmi?

Psixoloq qeyd edir ki, kişinin qeyrətinin, namusunun qadınla ölçülməsində müəyyən qədər həqiqət payı var: “Lakin bu heç də o demək deyil ki, hər hansı kişinin həyat yoldaşı, qızı, bacısı, digər xanım qohumu əxlaqsızlıq, namussuzluq edirsə, burada birmənalı şəkildə həmin kişi özü günahkardır və ya onun kişiliyi yoxdur. Bu, yanlış, məhdud, qeyri-real təsəvvürlərin formalaşdırdığı bir düşüncədir. Bəzən kişi nə qədər qeyrətli, namuslu, ləyaqətli olsa belə, xəyanətlə üzləşir, ailəsində yoldaşının, qızının, bacısının onun etibarından və ya halallıqla gündəlik çörəyini, ruzusunu qazanmağa başının qarışmasından sui-istifadə etməsindən xəbəri olmur. Xəbər tutanda isə belə insanlar məhz qeyrətləri, kişilikləri, ləyaqət hissini uca tutmaları səbəbindən sarsılır, affekt vəziyyətinə düşür, çox gözlənilməz hərəkətlər edirlər. Eləsi olur ki, silaha əl atıb namussuzluq, əxlaqsızlıq edən, onun ailə üzvü sayılan xanımı öldürür, bəziləri isə inamının sarsılması müqabilində bununla da kifayətlənmir, yaşamağı özünə ar bilib intihar edir”. Müsahibimizin bildirdiynə görə, ən faciəli məqamlardan biri də budur ki, əxlaqsızlığın dəb olduğu məkanlarda və məqamlarda bu insanlar həm