m qeyrətli, namuslu olmalarına, nə qədər təəccüblü görünsə də, həm də belə məqamlarda müvafiq halların qarşısını ala bilmədiklərinə görə məzəmmət, ittiham edirlər. Bütün bunların izahı çox sadədir: insanlar üçün çox vaxt səbəb, mahiyyət deyil, təzahür, görüntü, nəticə əhəmiyyət kəsb edir: “Doğrudur, bəzən elə “kişilər” tapılır ki, özünün, ailəsinin, hətta yaşadığı, mənsub olduğu elin, ölkənin adını batırır. Belələri nə ana, nə bacı, nə qız, nə də doğma, yad tanıyır. Şəhvani hisslərin, əslində heyvanlara aid edilən vəhşi ehtirasın, bəsit, tragikomik həzz duyğusunun əsirinə çevrilən belə “kişilər”in kişiliyi doğrudan da yox səviyyəsindədir. Belələri təkcə onlara yad sayılan xanımları deyil, öz ailə üzvlərini, yaxınlarını, qohumlarını, doğmalarını da ar bilmədən, utanıb çəkinmədən namussuzluğa, əxlaqsızlıca təhrik edir. Bir qədər təzadlı görünsə də, həmişə həm müsbət, həm də mənfi mənada ifrat təmayüllər (nə qədər yanlış olsa belə) ictimai şüura daha fəal şəkildə nüfuz edir, real məzmun, mahiyyət kəsb etməyən, müəyyən mənada psixoloji sirayət yolu ilə formalaşan məhdud düşüncə tərzinin daşıyıcısına çevrilir. Sözüsüz ki, bu cür yanaşma tərzi sağlam, məsuliyyətli, açıq, mütərəqqi xarakterli düşüncənin formalaşması qarşısında kiçik də olsa, baryerdir. İstənilən halda bu cür baryerləri aşıb keçmək, belə yanlış təsəvvürlərdən uzaq olmaq lazımdır”.

Vəhşi cəzalara ehtiyac varmı?

Fəlsəfə elmləri doktoru, professor Niyazi Mehdiyevin fikirlərinə əsasən, mədəniyyət öz üzərinə nəyisə önəmli məqsəd kimi götürəndə bu məqsədi gerçəkləşdirmək üçün dürlü zorunlayıcı araclar, yəni mexanizmlər də verir. Həmin aracların bəzilərinin arxasında qanunlar, uyğun olaraq cərimələr, dustaqlamalar durur. Məsələn, Sinqapurda səliqəsinə, intizamına görə çağdaş toplum yaratmaq istəyəndə saqqızı yerə atmaq üstünə min dollaracan cərimə kəsdilər və bu, sinqapurluları xeyli səliqəli etdi. Başqa cəza sistemi Çində tapılmışdı. Əski dönmələrdə İmperatora üzü dönük çıxanların təkcə özlərini yox,