n başı hərlənir. Elə bil səni fır-fıra kimi fırladırlar. Yaxşısı budur pivənizi için. Mən bilirəm nə deyirəm.

Çay hələ də qamış kollarıyla vuruşmağındaydı. Ağacların yarpaqları xışıldayırdı. Uşaqlar oynayırdılar. Hava qaralmışdı, ancaq hələ axşam deyildi.

Hekayətçi yenə qapıya yaxınlaşıb çölə boylandı.

- Adətən keçmişi yada salanda, - o, yenidən yerinə qayıdıb sözünə davam elədi, - hər şey adama çox asan gəlir. Yaşananlar xatirələrdə öz kəsərini itirir, tamam dəyişir. Amma Luvinanı yada saldıqca mən orada başıma gələnləri sanki bir də yaşayıram və hər şeyi olduğu kimi danışıram. Mən orda yaşamışam. Yox yaşamamışam, bütün ömrümü çürütmüşəm. Luvinaya gələndə mən cavan bir oğlan idim. Ümidimi itirməmişdim. Luvinadan qayıdanda mən artıq bütün ümidlərini basdırmış qocaya dönmüşdüm. İndi də siz ora yollanırsız… Sizə baxıram və sanki Luvinaya gəldiyim gün özümü görürəm. Sanki siz yox, mən ora yollanıram. Orada bütün gördüklərim bir-bir gözümün qabağında canlanır… Etiraz etməsəydiniz sizin pivənizi içərdim. Görürəm heç pivəyə baxmırsınız. Mən isə artıq pivəsiz yaşaya bilmirəm. Pivə içəndə elə bil bir az yüngülləşirəm. Pivəni içirəm - elə bil başımı soyuq suya salıb çıxarıram. Hə, deməli biz ilk dəfə Luvinaya gələndə bizi gətirən arabaçı atlara dincəlməyə imkan verməyib arabanı geriyə döndərdi. Biz arabadan düşən kimi birnəfəsə bizə:

- Əlvida, - dedi.

- Hara? - mən təəccübləndim. - Belə istidə niyə atları ləhlədirsən? Görmürsən, onsuzda taqətdən düşüblər.

- Bir az da burda qalsaq doğrudan da atların işi bitəcək, - arabaçı cavab verdi. - Mən getdim, əlvida.

O, atların üzünü geri döndərib yamacla üzüaşağı enməyə başladı. Atları elə çapırdı ki, sanki onun arxasınca hansısa şər qüvvə düşmüşdü.

Mən arvadım və üç uşağım ilə orda qaldım. Meydanın ortasında durmuşduq - əllərimizdə çamadanlar, bağlamalar. Kəndə gəlib çatmışdıq, amma insan deyilən bir allah bəndəsi gözə dəymirdi. Təkcə külək evlərin arasıyla o yan bu yana dolaşırdı.

Meydan da lüm-lüt idi.