ə tərəqiyyə aparma funksiyasını daşımır. O ən adi bir faşistdir, çünki faşizmin mahiyyəti nəyisə deməyi qadağan etməkdə deyil, əksinə deməyə məcbur etmədə ortaya çıxır”.

“Ədəbiyyatın dildən yaranma ilə bağlı xüsusi statusu var. Dil materialı ədəbiyyat tərəfindən mənimsənildiyi an ədəbiyyatın bir parçasına çevrilir. Ədəbiyyat, hiss olunmadan ona xas olmayan, lakin onunla eyni məqsədləri daşıyan bir sistemə düşməli olur, bu sistem kommunikativ sistemdir. Ədəbiyyatla dil arasında barışmaz ixtilaf da məhz bu məqamda ortaya çıxır. Struktura baxımından ədəbiyyat dil üçün nə isə köməkçi bir orqan kimidir.

Roman oxuyanda “roman” sözünün ifadə etdiyi əsl məna o dəqiqə sizə çatmır. “Ədəbiyyat” sözü (həmçinin təsəvvürü səslənişindən asılı olmayan sözlər), səslənməsi ilə birbaşa hansısa tam mənanı doğurmaq məqsədi güdmür. Tam məna, sanki anlaşılan mənadan kənarda, diqqət mərkəzindən yayınmış, baxış bucağından uzaqda bir yerlərdə görünür, sizə gəlib çatan isə həmişə mənadan ayrı-ayrı nahiyyələr və onlar arasındakı əlaqələr olur, eynilə zənginləşmiş dilin ibtidai formasını təşkil edən leksika və sintaksis kimi (fransız dilinin). Deməli, oxuduğunuz mətnin tam məntiqi məğzi heç də onun “gerçəkliyi” deyil, “gerçəklik” məhz “ədəbiyyat”dır. Nəticədə köməkçi orqan olan “ədəbiyyat”, əsas rolu üzərinə götürür, belə ki, qəti məna tamamilə ondan asılıdır. Ədəbiyyatın funksiyasının məntiqi mənanı doğurmaq olması faktı əslinə tərsinədir, məlum olduğu kimi o özü çoxmənalıdır, biz onun ifadə etdiyi məntiqə həm inanırıq həm yox, belə ki, oxu fəaliyyətində bu iki sistem daim bir-birlərini əvəz edir, sözə baxırsan - bu dil deməkdir, mənaya baxırsan - bu ədəbiyyatdır”.
“Mətn – büt-obyektidir və bu büt məni cəzb edir. Görünməyən antennalarını mənə yönəltməklə, xüsusi tələlər qurmaqla (əsərlərin lüğət sırası ilə düzülüşü, onların hər biri haqqında yazılmış rəylər, maraqlılıq dərəcəsi və s.), mətn bununla sanki məni seçmiş olur. Bundan əlavə mətnlərin arasında itib-batan (amma qətiyyən