sabununa oxşayan qara və yapışqanlı palçığa dönmüşdü, gül dibçəklərinin arasıyla bulanıq iti arxlar axırdı.

Analığım:

- Axır ki, doyunca su işdilər, - dedi.

Artıq o gülümsəmirdi, dünənki gümrahlığını yorğun bir ciddilik əvəz etmişdi.

- Doydular da sözdü, - cavab verdim. - İşçilərə demək lazımdır ki, gülləri dəhlizə yığsınlar, yağış kəsənəcən orda qalsa yaxşıdı.

Belə də elədilər, yağış isə böyüyürdü, bütün ağaclardan da iri bir ağac kimi böyüyürdü. Atam bazar günü dincəldiyi yerdə oturmuşdu, amma yağış barədə bir kəlmə də kəsmədi, elə bircə bunu dedi:

- Gecəni çox pis yatmışam, səhərə yaxın belimdəki ağrıdan oyandım.

Və beləcə ayaqları stolun üstündə, üzü bağa sarı kirimişcə oturduğu yerdəcə qaldı, yalnız bircə kərə ağzını açıb:

- Deyəsən bu yağış heç vaxt kəsməyəcək - dedi.

Mən isti ayları xatırladım, avqust ayını, günortanın sonu görünməyən donuqluğunu xatırladım, onda biz çox ləng ötən vaxtın ağırlığı altında can verməkdəydik, paltarımız tərli bədənimizə yapışmışdı, bayırda isə həmin o sonsuz vaxtın boğuq, zəhlətökən uğultusu eşidilirdi. Mən nəm divarlara baxırdım, taxtaların arasındakı deşiklər bir az da böyümüşdü. Kiçik bağımıza, anamdan qalma jasmin kollarına baxırdım, yelləncəkdə oturub yastığa söykənmiş atama, onun yağışın toranında azmış qüssəli gözlərinə baxırdım. Mən təzədən avqust gecələrini, min illər boyu paslı, yağlanmamış oxu ətrafında fırlanan planetin uğultudan savayı, heç nə eşidilməyən möcüzələrlə dolu səssizliyini xatırladım. Qəfildən bütün varlığımı dözülməz bir kədər bürüdü.

Bazar ertəsi də yağış ara vermədən yağdı. Sonra mənə elə gəldi ki, bu yağış nə isə başqa cürdür, dünənki yağışdan büsbütün seçilir. Çünki qəlbimdə anlaşılmaz və çox acı hisslər baş qaldırmışdı. Mən axşam eyvanda oturmuşdum, qəfildən yanımda kimsə:

- Necə də kədərli yağışdır, - dedi.

Mən səs gələn tərəfə baxmasam da başa düşdüm ki, bu Martindir. O, yanımda oturub uzaq, tutqun bir dekabr səhərində ərim olduqdan sonra da dəyişməmiş soyuq