Herman Hessenin essesini təqdim edir.
Məktub

Hörmətli cənab Golke...

Rəssam tuşu ilə yazdığınız dəyərli məktubunuza görə Sizə minnətdaram. Sizin etüdləriniz mənim xoşuma gəlirdi, onların hər biri mənə yaxın idi və məni sevindirirdi.

Dünya tarixi, hərb, hər şeyin mənalı və ya mənasız olması barədə Sizin düşüncələriniz mənim öz düşüncələrimə daha yaxındır. Bizim fikirlərimiz çox oxşardır. Lakin həyatdakı davranış üçün əsas olan bizim fikirlərimiz yox, bizim imanımızdır.

Mən heç bir dini ehkamlara inanmıram. İnsanları yaradıb və onlara daş baltalardan tutmuş nüvə silahınadək müxtəlif vasitələrlə bir-birilərini qıraraq, bununla fəxr etməyə imkan verən bir tanrıya inanmıram. Bu qanlı dünya tarixinin üstündə yüksəlmiş göydəki hökmdarın bizi çox gözəl, xoşniyyətli məqsədlə yaradan bir tanrıya mən inanmıram. Buna baxmayaraq, məndə hissiyata çevrilmiş bir inam var.

İnsanın xoşxasiyyətli, alicənab, sülhsevər və fədakar olması barədə bir nəticəyə gəlmək çətindir. Lakin mən qəti əminəm ki, belə imkan var və normal şəraitdə bu imkan boy verərək çiçəklənə bilər. Budda, Sokrat, İsa kimi dühalar, hindlilərin, çinlilərin, yəhudilərin müqəddəs kitabları və incəsənət aləmində insan ruhunun yüksək dərəcəsinə ucalan yaradıcılıq mənim bu əminliyimə əsas verir. Müqəddəslərin simaları, Monteverdi, Bax, Bethovenin musiqisindən bir parça, Rojye, Qvardi və Renuarın rəsmlərindən bir hissə kifayətdir ki, bütün müharibələr və işgəncələr əvəzinə mükafatlandırılaq, bizim daxilimizdə başqa – xoşbəxt bir aləm açılsın. Hətta ona görə ki, incəsənətlə ifadə, güc vasitələrindən fərqli olaraq, minilliklərdən gəlib çıxır, o daha dayanıqlı və etibarlıdır.

Biz zorakılığa inanmayanlar və ondan uzaq duranlar etiraf etməyə məcburuq ki, heç bir proses getmir və dünyanı həmişəki kimi karyeristlər, hakimiyyətsevənlər və zülmkarlar idarə edirlər, bunların hamısını bir dəqiq ifadəyə çevirsək, onu fəlakət adlandırmaq olar. Biz bəzən qəzəbli, bəzən ümidsiz halda dövlətçilik və zorakılıq