bilinməyən nar ağacının altında vaxtilə asfalt yerə mıxlanmış uzun stolun üstünə süfrə çəkilmişdi. Süfrədə qəndqabılar, halva var idi. Əşrəf ora-bura baxıb əlində tutduğu içi çay və limon dolu paketi mənə uzatdı. Stolun o başında samovarın suyu qaynayırdı. Biz keçib oturduq. Pəri arvad gəlib paketi məndən aldı, qabağıma bir açar qoydu, yenə üzünü yana tutub öz asta səsilə:

– Evin açarıdı, – dedi. — Həyət qapısının qıfılı yoxdu. Almaq lazımdı.

Atam gözünü su quyusunun hərəkətsiz mancanağına dikib sakitcə durmuşdu. Pəri arvad bir kənara çəkildi, evin pilləkəninə söykənib donub qaldı. Üzündən-gözündən, bütün vücudundan pərişanlıq yağırdı. Ürəyim qısıldı. İstədim, bu arvadla bir kəlmə də olsa, kəsim, pərtlik aradan götürülsün, atam məni qabaqladı:

– Bu necə oldu, belə oldu? İki ay əvvəl… pis deyildi. – Atam gözlərini quyudan çəkmədən dediyi bu sözləri bilinmədi ki, kimə deyir, özünəmi deyir, bizəmi deyir, yoxsa Pəri arvadamı deyir.

Atama cavab verməyə tələsməyən Pəri arvadın yorğun səsində nisgil oynadı:

– Bir aydı yerdə yatırdı. Məni istədi, xəbər göndərdi, mən də gəldim. Dedi ki, mənnən qal, bu gün-sabahlığam, uşaqlara dedi, hələ bir şey demə… Çox söhbətlər elədik, halallaşdıq… – Pəri arvadın son sözlərində bir eyham vardı, onları eynən atam kimi, fikirli-fikirli, özü-özüylə danışırmış kimi dedi.

Atamın qulaqları qıpqırmızı qızardı.

Qonşular qəbristanlıqdan qayıdıb gəldilər, bir-bir həyətə girməyə başladılar. Biz ayağa qalxdıq, “Allah rəhmət eləsin” sədaları altında atam sağ əlini ürəyinin üstünə tutub baş əyə-əyə başsağlıqlarını qəbul elədi. Surxay əminin yanında duran saqqallı kişi barmaqları arasında oynatdığı qara təsbehi cibinə qoyub fatihə verdi. Adamlar, olardı səkkiz-doqquz nəfər, hərə bir yer tapıb oturdu. Pəri arvad samovarın başına keçib dəm çaynikini dəsmalla bürüdü. Mən stəkan-nəlbəkini stolun üstünə düzməyə başladım. Saqqallı kişinin quran oxuyan səsi ətrafa həzinlik yaydı.

…Üç gün sonra sabah obaşdandan biz atamın taksi