ə qayıdır,–yenə də yol boyu tanış-bilişlərlə görüşür, onları arağa qonaq eləyir, özü də içir.

Kumqanın (butulkanın) dibində azacıq araq qalanda, Jmıx dinməz-söyləməz onu bardağa töküb təkbaşına içir, sonra deyir:

- Gəlib evə çatdıq, adına alqış ey ulu Tanrı, Mavrı bu uzun yolda korluq çəkməyə qoymadın (Bu sözlər, Şekspirin “Otello” dramından götürülüb), - sonra da xanımını haraylayır,–qonağın gəlib, qarşılasana! - beləliklə də içməyə başlamasından dörd gün keçəndən sonra, Jmıx arabadan düşüb evə qayıdır. Bundan sonra Jmıx yarım il dilinə içki vurmur, sonra yenidən “Moskvaya gedir”. Bax belə yaşayırdı bizim Jmıx.

İnqilabdan sonra Jmıx dəyişib, elə bil ayrı adam oldu:

- Çox ağır çağlara gəlib çıxdıq,- deyirdi.

Qızıl Orduya qoşuldu Jmıx, deyirlər orada Lenini də, habelə çoxlu başqa qarabasmaları da görübmüş, ancaq nədənsə özü bunlardan danışmağı sevməzdi.

Jmıx kəndə görəvli bir kimsə təki qayıdıb gəldi.

- İndi,- o deyir,- bu kəndi yerli-dibli yer üzündən silib-süpürüb atmalıyıq.

- Kəndimizin nəyi pisdir? Yoxsa yuxarıdan belə bir göstərişmi var?

- Bu elə özü-özünə aydındır da,- Jmıx dedi. - Əyin-başımız yalın. Yoxsulluq adamın tükünü ürpədir. Belə də yaşayış olar? Ayağımız yer tutandan, səbətlə saman daşı, peyin daşı, işimizin adı bu deyilmi? Yuxarılarda deyirdilər, toplumda yoxsulluq varsa, bu bir yandan onun ağrınmasıdır (xəstəliyidir), o biri yandan da yolunu azıb pozğunlaşmasıdır, bunu aradan qaldırmaq üçün biz gərək, birincisi, toplumu sağaldaq, ikincisi də onu düzgün yola qaytaraq.

- İndi sən bilən biz nə etməliyik? - kəndçilər ondan soruşdular, - Kəndimizi dəyişib, yerinə nə qoyaq? Belə çoxbilmişsən, di onda yol göstərsənə!

Jmıx da az aşın duzu deyildi, kişinin başı işləyirdi, birdən durub, qadınların əl əməyini yüngülləşdirmək üçün işə girişdi, öz komasına çəklib, özbaşına işləyəcək cəhrə düzəltməyə başladı. Bu cəhrə qumla işləyəcəkmiş–ağzına bir sənək qum tökəcəksən, qurtardı getdi, gecə-gündüz dayanmadan fırlanacaq.

Jmıxın