zamanlar bizim məqsədimiz doktrinalar əsasında inanc ortaya qoymayan, həqiqətə özünəməxsus çağırışlarla insanları cəlb etməyən universal əsalı ruhsal praktikanı axtarıb tapmaq idi. Bu fundamental ruhsal, mənəvi praktika tənqid etmək, araşdırmaq, hətta şübhə altına almaq üçün ali fikirləri şərh etmək və mənalandırmaqla yanaşı, həm də hər hansısa bir dini sistemdən kənar yol olmalı idi.

Sufizmin və “Qur’an”ın bütün yuxarıda göstərmiş olduğumuz kriteriyalara cavab verməsi əvvəlcə bizə təəccüblü gəldi. Ona görə ki, əksər hallarda məscidlərdə və İslam tədqiqat institutlarında çalışan alimlərin bu kriteriyalar ilə razılaşmadıqlarının yaxından şahidi olmuşduq. İndi burada həqiqətlərin növlərini araşdırmaq niyyətində deyilik. Onsuz da onları saymaqla qurtarmaq mümkün deyil. Lakin gətirəcəyimiz bir neçə açar sözlər özündə həqiqəti ehtiva edə bilər: fitrət, iman, təqva, insan, Haqq, qəlb, ruh, nəfs. Bu kimi terminlər mövcudluğa şərait yaradan metafizik alətlər dəstidir. Onlar reallığın strukturuna və təbiətinə nəzər salmağımızı mümkünləşdirən qavrayış alətlərinə bənzəyirlər.

Metafizik prinsip təsdiq edir ki, informasiya ağılla hökm edərək fiziki təzahürü yaradan enerjini idarə edir, yönəldir (kursiv müəllifə məxsusdur – tər.). Fiziki dünyada bunun ən böyük dəlili həyatın hərfi dili DNT-dir.

Həmçinin ərəb dilində bəşəriyyətə nazil olunmuş “Qur’an” da həyatın dilidir. Onun DNT-si müxtəlif vəziyyətlərdə dörd hərflə tərtib olunan dilin samit kök sistemindən dnt-nin strukturuna oxşar şəkildə istifadə edir.

“Qur’an” bizi mövcudluğa gətirmiş Yaradıcı Qüvvədən bizi agah edən və bizə mövcudluğumuzun şərtlərini başa salan ruhani kommunikasiya kimi götürülə bilər. Ona görə ki, o, aksiomatik prinsipləri və qəlbin elmini ifadə edir.

“Qur’an”ın mənbə kodu sufilərin çözməyə çalışdıqları və orijinal yaradıcılıqları ilə ifadə etməkdə davam etdikləri fundmental dilə və ya əməliyyat sisteminə çevrilmişdir. Bu, ruhaniyyat və insaniyyətin ən gözəl keyfiyyətlərini özü ilə