ğ olsun, - xalam dedi. Elayza gözlərini yumub, başını ağır-ağır yırğaladı.

- Hə, köhnə dostlar etibarlı olur, - o dedi, - ancaq doğrusunu desəm, hər dosta etibar yoxdur.

- Düz sözə nə deyəsən, - xalam dedi. - Bax, o indi haqq dünyasındadır və sizin etdiklərinizin hamısını minnətdarlıqla xatırlayır.

- Ah, zavallı Ceyms, - Elayza təkrar etdi. - O heç kəsə əziyyət vermirdi, evdə səsi indikindən çox çıxmırdı.

- Hə, indi hər şey bitəndən sonra onun yeri görünəcək, - xalam dedi.

- Bilirəm, - Elayza dedi. - Artıq heç vaxt ona bulyon gətirə bilməyəcəyəm, sizsə, mem, tütün göndərə bilməyəcəksiniz. Zavallı Ceyms!

O sanki keçmişə dalaraq bir müddət susdu, sonra ciddi tərzdə dedi:

- Son vaxtlar elə bil ona nəsə olmuşdu. Hər dəfə şorba gətirəndə dua kitabını döşəmədə görürdüm, özü isə ağzıaçıq vəziyyətdə kresloya sərilmiş olurdu.

O, burnunu ovuşdurub, üz-gözünü turşutdu, sonra davam etdi:

- Elə hey deyirdi ki, yay qurtarmamış bir gün Ayriş tauna (Dublin ətrafında və Dubln körfəzi sahilində yoxsul məhəllə) gedib, doğulduğumuz köhnə evə baş çəkmək pis olmazdı. Məni və Nennini də özüylə aparmaq istəyirdi. Kaş ki Conni Raşdan təzəçıxan səssiz arabalardan birini ucuz qiymətə götürüb - O’Rurk ona xüsusi revmatik təkərləri olan araba haqqında danışmışdı - bazar günü üçlükdə gedə biləydik… Yaman beyninə girmişdi… Yazıq Ceyms!

- Tanrı onun ruhunu şad eləsin, - xalam dedi.
Elayza dəsmal çıxarıb gözlərini sildi. Sonra onu cibinə qoyub, bir müddət boş buxarıya baxdı.

- Amma necə də vasvası idi, - o dedi. - Kilsədəki vəzifəsi ona görə deyildi, heç həyatda da onunku gətirmədi.

- Hə, - xalam dedi, - həyatdan əlini üzmüşdü. Ona baxanda hiss olunurdu.
Kiçik otağa sükut çökdü, mən bundan istifadə edərək stola yaxınlaşdım və qədəhimdən bir qurtum içdim, sonra küncdəki yerimə qayıtdım. Elayza, deyəsən, dərin huşa getmişdi. Biz ehtiramla onun sükutu pozmasını gözləyirdik: uzun pauzadan sonra o, ağır-ağır dedi:

- Hə, hər şey onda sındırdığı kasaya görə