saxlanılır. Biz Onun üçün, daha böyük sevgi və hicranın daha böyük əzabı, ağrısı üçün sevə-sevə susayırıq və beləcə, aram-aram sevgi və kədər bizim daxili mövcudluğumuzun substansiyasına, mahiyyətinə çevrilir. Əttarın sözləri ilə desək:

“Sevgi əzabı bütün qəlblərə məlhəm olur,

Çətinliklər sevgisiz yoluna qoyula bilmir”. (Schimmel 1975, s. 305)

Sevginin Qütbləri

Vəhdət və ayrılıq, sevgi və hicran, hüzur (daxili məmnunluq) və ümidsizlik, bir sözlə, mistik yolun polyarlıqları bizi sapdırıb dolaşdırır. Yaxşı, ayrılığın illüziya olduğunu biliriksə, bəs onda nə üçün ayrılıq pərdələrinin arxasına tərk edilmişik? Əgər qəlbimiz “hər şey birdir” ən dərin həqiqətini bilib tanıyırsa, axı bu halda nə üçün duallıq həbsində saxlanılırıq?

Daha çox dua və ibadət etməyimizə, sevə-sevə Onu daha çox anbaan anmağımıza baxmayaraq, dünyamızda günü-gündən öz mahiyyətindən uzaqlaşan, özgələşən bizlər çətinlik çəkmədən hiss edirik ki, Onu daha çox yaddan çıxarmışıq.

Ruhani prosesə qoşularkən ilk öncə ruhən başa düşürük ki, burada sevginin həddi-hüdudu yoxdur. Lakin tərk edildiyimiz bu dünyada sevgi daha çox tələblər və qarşılıqlı asılılıqlarla eyniləşdirilib məhdudlaşdırılır. “Nə üçün burdayıq?” əbədi və əzəli sualı kəskinliklə veriləndə əsl Vətənimizlə sonsuz yaxınlığı ruhən, mənən hiss etmiş oluruq.
Bizim sevdiyimiz O, bizi tərk etmişdir. Bizə yalnız ayrılıq əzabı xatırladır ki, hardasa O hətta boynumuzun damarından da bizə yaxındır. Zikir və ya xatırlama, yaxud da anma əzabını sevgimizin şərəfinə özümüzü xəyanət etmiş kimi hiss edərək qəlbimizdə daşıyırıq.

Yaxşı, bəs belə Məşuq və ya Sevgili bizi necə tərk edə, ata bilər? Belə Gözəl Öz Camalını necə gizləyə bilər?… Şübhələr bizi bombardman edir, ağıl isə bizi sarsaq axtarışda olduğumuza inandırmağa çalışıb diktə edir ki, sən ancaq tapa bilməyəcəyin bir şeyi axtarırsan… sən ancaq sənə əzab gətirən gözəgörünməz Məşuq üçün intizardasan… Yaddan çıxarılmamalıdır ki, ağıl ruhani axtarışımız boyu müxtəlif