Həqiqətdən çəkinirik, qaçırıq. Yayınma və qaçmalarımıza rəğmən, sevginin nəhəng dalğaları qarşısıalınmaz gücü ilə eqo dənizinin qumsalarındakı tör-töküntüləri tədricən hamarlayır. Yavaş-yavaş biz bu sonsuz okeanı öz real Evimiz kimi tanımağa, qəbul etməyə başlayırıq. Ruminin sözləri ilə desək, burada “üzmək hər zaman batmaqla başa çatır” (Liebert 1981, p. 30).

Sevgi Mehvəri

Nə qədər paradoksal olsa da, bizi birliyə, vəhdətə cəlb etməsi üçün ayrılıq təcrübəsinə ehtiyacımız var. Əslində vəhdət halı qəlbin təbii halıdır. Vəhdət təcrübəsi “üzüm budağının yaradılmasından əvvəl bizi sərxoş etmiş şərabdır”. Bu sirrin huşa gəlməsi ancaq qəlbin daxilində gizlənmişdir. Onu huşa gətirmək isə ayrılıq əzabı tələb edir. Bu ayrılıq əzabı dərin sevgiylə müşayiət olunur. Məhz bu keyfiyyətlərinə görə əksər hallarda ayrılıq əzabına sevgi əzabı da deyirlər.

Sevgi əzabı qəlb və onun mənbəyi arasında maqnit cazibəsi effekti rolunu oynayır. Biz qəlbin dartmasını, cəzbini hiss edərkən aşiqin ürəyi çərçivəsində Sevgilinin arzusunun huşa gəlməsini duyuruq:

“Yalnız susamış suyu axtarmır, eləcə də su susamışı axtarır”. (Rumi, Schimmel.1975, p. 165)

Belə demək mümkünsə, ayrılıq və vəhdət təcrübələri ruhani səyahət geymini birlikdə formaya salan toxuculardır. Ayrılıq halında ürək vəhdət sirrini qavrayarkən eqo sahilə çıxarılır, daxili dünya isə vəhdət vədi ilə bizə tez-tez baş çəkməyə başlayır. Əvəzində xarici dünya müxtəlif düşüncələrlə bizi həvəsləndirir, vəhdətdən sapdırır. Bu, nəyin gizli və nəyin aşkar olmasını Yaradan ilə Onun məxluqatı fonunda əks etdirən varlığımızın ən paradoksal qütbləridir. Ruhani səyahət bizi məxluqatdan geriyə – Yaradana məhz bu sevgi mehvəri boyunca yönəldir. Bu səyahətdə biz öz şüurumuzun toxumlarını gətirib Məşuqumuzun ayaqları altına səririk. Daha dəqiq söyləsək, biz vəhdət meydanına ayrılığın qəlbimizdə oyanması ilə daxil oluruq.

“Mən gizli xəzinə idim və bilinmək istədim, beləliklə dünyanı yaratdım” (Hadith qudsi, Sacred Tradition). O,