Kondisionerin 110 yaşı tamam oldu

Belə ki, 1902-ci il iyulun 17-də Nyu-Yorkun Bruklin rayonunda yerləşən tipoqrafiyada ilk dəfə otaqda istənilən temperaturun saxlanması üçün sistem işə salındı. İxtiraçı, 25 yaşı yenicə tamam olmuş Uillis Heviland Kerriyer yeni aparatı "hava emal edən aparat" adlandırdı. Ədalət naminə deməliyik ki, hələ qədim hindular və farslar öz evlərini eynilə bu cür, yəni mayenin buxarlanması prinsipi hesabına sərinləşdirirdilər: məsaməli su qablarının yerləşdirildiyi zirzəmidəki buxar divarlardakı hava boruları vasitəsilə yaşayış binasına daxil olurdu. "Kondisioner" sözünün özü isə ilk dəfə hələ 1815-ci ildə, fransız Jan Şabannesin havanın sərinləşdirilməsi metoduna görə Britaniyadan patent aldığı vaxt işlədilib. Kerriyerin xidməti isə ilk sənaye iqlim aparatının praktikada tətbiqindən ibarət idi. Arxiv sənədlərindən məlum olur ki, əvvəllər kondisioner adamların rahatlığı üçün deyil, poliqrafiyanın xeyrinə, daha doğrusu "tipoqraf çapına mane olan nəmişliyin aradan qaldırılması" üçün yaradılıb. Belə ki, yayda temperaturun daim dəyişməsi və rütubət keyfiyyətli rəng ötürülməsinə nail olmağa imkan vermirdi. Kerriyerin aparatı isə daimi temperaturadək havanı sərinlədir və rütubətin eyni səviyyədə qalmasına kömək edirdi.