Lunatik»leri her zaman sirli wexsler adlandiriblar. Onlarin etrafinda olan bu sirli alemi ise hec kim awkar ede bilmediyinden onlari «weytan» adlandirirdilar. Yeqin bu sebebden de lunatiklerle bagli bir cox revayetler de yaranib. «Lunatik» latın sozu olub, yuxuda gezen demekdir. «Lunatik»ler hele yazi meydana gelmezden evvel movcuddurlar. İlk «lunatik» ise Wumer dovletinde yawayan wahzade qadin olub. O, gece yuxuda gezdiyi ucun hami bu wahzadeden qorxarmiw. Ele bu xususiyyetine gore de wahzade xanim omrunun sonuna kimi ere gede bilmeyib.

Qeyd edek ki, qedim menbelerde ilk vaxtlar yalniz qadinlarda gece gezintileri hallari awkar edildiyi deyilir. Ele Misir ehramlarinda ve Yunan yazilarinda da yuxuda gezenlerle bagli bir cox bele melumatlara rast gelinib. Kecmiwde Avropada ise gece yuxuda gezenleri weytanin ovladi, ifrite adlandirirdilar ve bele adamlari odda yandirirdilar.

«Lunatizm» bir xestelikdir…
Qeyd edek ki, kecmiw zamanlarda ozunde ve ya ovladinda lunatiklik halları muwahide edenler derhal magiya ile mewgul olanlara müraciet edirdiler. Onlar bu qorxulu haldan falcilarin muxtelif meslehetleri ile azad olmaga caliwirdilar. Ancaq muasir dovrde «lunatizim» bir xestelikdir. El arasinda «lunatizm» adlandirilan bu xesteliye tibb elminde «somnambulizm» deyirler. Ve bu xesteliyin mualicesiyle ilk vaxtlar nevropatoloqlar, sonra ise psixoloqlar mewgul olurlar. Dunya alimleri uzun iller arawdirmalar aparsalar da «somnambulizm»in yaranma sebeblerini tam olaraq mueyyen ede bilmeyibler. Onlar bu xesteliyin beyinde olan bezi genlerin yerini deyiwmesi neticesinde yarandigini awkar edibler. Ancaq bu genlerin ne ucun yerini deyiwdiyi hele de alimlere sirr olaraq qalir.