n xəstəliklər, bəlalar mömin üçün bir kəffarədir (cərimədir); bu dünyada çəkdiyi əzablar onun axirət əzabını yüngülləşdirir.
Sünənü İbn Macədə deyilir ki, bir gün Peyğəmbər öz xanımı Aişənin yaxın qohumlarından birinin can verdiyini və Aişənin bundan üzüldüyünü görür. Peyğəmbər Aişəyə təskinlik verərək buyurur: “Öz əzizinin halına üzülmə. Bu vəziyyət onun üçün savabdır” (Sünənü İbn Macə, hədis 1451).
Başqa bir hədisdə isə Peyğəmbərin belə buyurduğu ifadə edilir: ”Mömin alın təri ilə ölər“ (Sünənü İbn Macə, hədis 1452; Sünənüt-Tirmizi, hədis 982; Sünənün-Nəsai, hədis 1829-30). Hədisşünasların bir qismi bunu möminin öz əlinin zəhməti ilə, yəni alın təri ilə yaşayıb öldüyü kimi yozsalar da, bəzilərinin fikrincə, burada möminin can verərkən ölümün şiddətindən əziyyət çəkdiyi üçün və ya günahlarının Allah tərəfindən bağışlanmasını istədiyinə xəcalət çəkdiyi üçün tərlədiyinə işarə edilib.
Ədaləti ilə tanınan xəlifə Ömər ibn Əbdüləziz deyirdi: ”Məndən ötrü canvermə anının yüngülləşməsini istəmirəm. Çünki bu, möminin son kəffarəsidir“ (İbn Həcər Əsqəlani. Fəthül-bari, XI, 373).
Nəhayət, möminin çətin can verməsinin daha bir səbəbi imtahan ola bilər. Bu yolla Allah öz mömin bəndəsinin imanını son dəfə yoxlamış və höccəti tamam etmiş olur.
Bunu da qeyd edək ki, mömin can verərkən nə qədər fiziki əziyyət çəksə də, ölümdən dərhal sonra duyduğu ruhani rahatlıq, Allahla görüşün sevinci ona hər şeyi unutdurur. Həyatda da belədir: şiddətlə arzu etdiyimiz bir şeyi uzun məhrumiyyətlərə dözdükdən sonra əldə edəndə artıq əvvəlki sıxıntılardan əsər-əlamət də duymuruq, qəlbimizi fərəh, şadlıq və rahatlıq