Hirudoterapiya

Bizim zəlilərə münasibətimiz yəqin ki, az qala iyrənmək dərəcəsindədir: qara, sürüşkən, qurdabənzər və hələ üstəlik, qanla qidalanan varlıq! Halbuki tam insafsızcasına biz bu “təbiət həkimləri”nin xətrinə dəyirik. Çünki, bəzən onlar insanların elə orqanlarını sağaldırlar ki, həkimlərin özü belə bunu bacarmır.

Qeyd edək ki, zəli 1984-cü ildən “qırmızı kitab”a daxil edilib. Ona təbii şəraitdə yalnız Rusiyanın cənubunda, Azərbaycanda, Ukraynada, Macarıstanda, İsraildə və Fransada rast gəlinir. Bir çoxlarının düşündüyünün əksinə olaraq, zəliləri su hövzələrindən tutmurlar, yalnız xüsusi biofabriklərdə yetişdirirlər. Elə Azərbaycanda da bu cür biofabrik olub. Amma indi fəaliyyətini dayandırıb, tələbat isə əksinə artıb.

Kənardan xoşagəlməz təsir bağışlasa da, müasir dövrdə zəli insanların bir çox dərdinin dərmanına çevrilib. Son illər ölkəmizdə də zəli ilə müalicə geniş yayılıb. Ən çox iltihabi, qan xəstəliklərində, revmatik ağrılarda, şişlərdə, dəri problemlərində, hətta ginekoloji xəstəliklərin müalicəsində zəlinin əhəmiyyəti böyükdur.

Müalicə zamanı effektini tez bir zamanda göstərdiyindən əczaxanalarda da zəli satışı çoxalıb. Bir neçə aptekdə çəkiliş aparıb öyrəndik ki, son illər zəliyə tələbat artıb. Həm tibb müəssisələri, həm də fərdi adamlar zəli üçün müraciət edir. Qiymətinə gəlincə bir zəli 0,7 - 1 AZN arasında satılır.

Rütubəti sevən bu canlılar indi ayrı-ayrı şəxslər tərəfindən xüsusi vətəqələrdə yetişdirilir və satılır. Əvvəllər isə bununla məşğul olan xüsusi kombinat fəaliyyət göstərib. Elə həkimlər bəzi xoşagəlməz hallardan qorunmaq, eləcə də tibb üçün qiymətli bu canlıların çoxaldılması üçün xüsusi müəssisəyə ehtiyac görür.

Ölkədəki əksər klinikalarda zəli ilə müalicə üsulundan geniş istifadə edildiyindən zəli istehsalının mərkəzləşdirilməsi həm dövlət, həm də vətəndaşlar üçün xeyirli olardı.