təyin etmək olar.

III mərhələ orqanizmin maddələr mübadiləsində dərin dəyişikliklər təyin olunur. Distrofik dəyişikliklər yalnız qaraciyərdə deyil , digər orqanlarda da ( mərkəzi sinir sistemi, böyrəklər)müşahidə olunur. Qaraciyərin xroniki xəstəlikləri kaxeksiya nəzərə çarpır. Qaraciyərin komasına yaxınlaşdıran əlamətlər görülür.

Qaraciyər koması: Qaraciyərin komasının inkişafı prekoma , hədələyici koma və koma mərhələləri ilə təzahür edir. Həmçinin qaraciyər parenximanın massiv nekrozu, nəticəsində əmələ gələn qaraciyər- hüceyrəvi ( endogen) koması , portakaval anostomozların səbəbi ilə qaraciyərin mübadilə proseslərində iştirakının zəifləməsi nəticəsində formalaşan portakaval (ekzogen) koma və əsasən qaraciyər sirrozu zamanı müşahidə olunan qarışıq koma ayırd olunur.

1 Prekomatoz dövrdə adətən proqresivləşən anoreksiya, bulantı, qaraciyər ölçüsü kiçilməsi, artan sarılıq, hiperbilirubinemiya, qanda öd turşularının çoxalması müəyyən olunur.

2 Sonralar sinir -psixi pozulmalar, təfəkkürün yavaşlaması, depresiya, bəzən eyforiya əmələ gəlir. Əhval ruyiyyənin qeyri sabitliyi, qıcıqlanma, yaddaşın pozulması, yuxunun pozulması xarakterikdir.

EEQ-da yavaşımış delta və teta dalğalar təyin olunur. Vətər refleksləri yüksəlir, ətrafların kiçik tremoru xarakterikdir. Azotemiya inkişaf edir. Aktiv müalicə ilə xəstə bu vəziyyətdən çıxa bilər, lakin çox zaman qaraciyərin ağır və geri dönmək dəyişikləri komaya gətirib çıxarır.

3 Koma dövründə oyanıqlıq ola bilər, sonra stupor ilə əvəzlənir, şüurun zəifləməsi proqresivləşir tamamən itməsinə qədər davam edə bilər. Meningial əlamətlər, patoloji reflekslər, hərəki narahatlıq, qıcolmalar formalaşır. Tənəffüs pozulur ( Kusmaul , Çeyn Stoks tipli tənəffüs) , nəbz artmış olur, orqanizmin tempratur düşür. Xəstənin sifəti arıqlayır, ətraflar soyuyur, hemoragik əlamətlər (dəriyə qansızma, burun qanaxması, qida borusunun venalarının varikoz genişlənmələri) müəyyən olunur. EÇS yüksəlir, qanda qalıq azotun