a yaxınlıqdır. Bu hədəfə çatmaq böyük iradə tələb edir. Bu da gizlin deyildir ki, iradəni qüvvətləndirmək üçün oruc tutmaqdan güclü vasitə yoxdur.

4.Dördüncü təsir daimi hüzndür. Əlbəttə, bu insan "daimi qəmli, qüssəli olmalıdır" - demək deyildir. Bəlkə də daimi hüzn deməkdən məqsəd o halı (hüznü) əldə etməkdir. İnsanda hüzn halı olarsa, o hədsiz və yersiz şadlıqdan məst olmanın (bu heyvani sifətdir) qarşısını alar. Sakit və ac adam heç vaxt aldadıcı şadlıqlara, bixəbərliklə dolu əyləncələrə, məstedici gülüşlərə düçar olmaz. Əksinə onun rəftarı mətanətli və aramdır.

Ələbttə, hüzn dünyada geridə qalmağa səbəb olarsa, o tərifəlayiq deyildir. O hüzn təqdirəlayiqdir ki, hədsiz şadlığın, qəflətdə olan məstliyin qarşısını alsın.

5.Beşinci təsir yükü az olmaqdır. Yəni insanın digərlərinə ehtiyacı nə qədər az olarsa, bir o qədər də azaddır. Daima qarnını doyurmaq yeri axtaran adam bu fıkirdədir ki, süfrəsi boş qalmasın. Rəngarəng süfrələr düzəltmək üçün fikirlərini cəm etmişdir. Odur ki, digər işlərdə fikri pərakəndədir.

6.Digər təsir haqq və həqiqətin müdafiəsidir. Daim nəfsi tikə dalınca olanlar haqqı müdafiə etmək iqtidarında deyildirlər. Çünki onlar asılıdırlar. Lakin o adam ki, azla qane olandır, onun üçün dolanışığının çətin və ya asan keçməsi mühüm deyildir, haqqın müdafiəsi mühümdür.

O öz azına qanedir. Ona görə də hər yerdə haqqı müdafıə edir. Çoxa tamahı olan isə tamahı üzündən haqqın müdafiəsinə deyil, özü üçün almağa can atır.

Bütün bu dediklərimizdən məlunı olur ki, insan bu dünyada özbaşına olmamalı, bütün insanlığa xidmət edən qayda-qanunlara tabe olmalı, müvəqqəti həyatın aldadıcı rəngarəngliyinə deyil, əbədi həyatın həqiqi, real çöhrəsinə üz tutaraq onu bəzəmək, zinətbndirmək üçün