, sadaladığımız və bu barədə olan başqa ayələr insanlardan yox, Allahdan qorxmağın vacibliyini dəfələrlə bəyan etmişdir. Səhabələrə və müsəlmanlara bu ayələri şərh edən, əhvalatları əks etdirən başqa ayələr də nazil oldu ki, onlar bu hadisələrdən özləri üçün nəticə çıxarsınlar. Başqa peyğəmbərlərin, o cümlədən sonuncu peyğəmbərin ən böyük problemlərindən biri insanların həssas məqamda qorxu üzündən meydanı tərk edərək peyğəmbəri tək-tənha qoyub qaçmaları olmuşdur. Bu barədə nazil olan ayələr şərti olaraq 3 qismə bölünür:



1.Bəzi müsəlmanlar müharibəyə getməkdən imtina edirdilər



Bu barədə olan ayələr çox olduğundan nümunə üçün son döyüşdə nazil olan “Tövbə” surəsinin 38, 39 və 40-cı ayələri diqqətinizə çatdırırıq:



“Ey iman gətirənlər! Sizə nə olub ki, "Allah yolunda döyüşə çıxın!"– deyildikdə yerinizdə qaxılıb qalırsınız? Olmaya, axirətdən daha çox dünya həyatından razısınız? Halbuki dünya həyatının keçici zövqü axirətlə müqayisədə çox dəyərsiz bir şeydir. Əgər döyüşə çıxmasanız, Allah sizi ağrılı-acılı bir əzaba düçar edər və sizi başqa bir qövmlə əvəz edər. Siz isə Ona heç bir zərər yetirə bilməzsiniz, çünki Allah hər şeyə qadirdir. Əgər siz Peyğəmbərə kömək etməsəniz, bilin ki, Allah ona artıq kömək göstərmişdir. O vaxt kafirlər onu iki nəfərdən ikincisi olaraq Məkkədən çıxartdılar. O iki nəfər mağarada olarkən onlardan biri öz yoldaşına (Əbu Bəkrə) dedi: "Qəm yemə, Allah bizimlədir!" Bundan sonra Allah ona arxayınlıq nazil etdi, sizin görmədiyiniz döyüşçülərlə ona yardım göstərdi və kafirlərin sözünü alçaltdı. Ancaq Allahın Sözü ucadır. Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir.”



Quran məntiqinə əsasən belə möminlər Allahpərəst yox, dünyapərəst olan qorxaqlardır.



2.Müharibəyə gedib məsuliyyətli məqamda meydanı tərk edənlər



Belə möminlər Allahın əmrinə itaət edib müharibəyə gəlsələr də, çox təəssüflər olsun ki, çətin və həlledici məqamda peyğəmbəri müharibə meydanında tək buraxaraq, hətta bəzi hallarda imanlarını da əldən