Qeysanilər-şiə yönümlü İslam məzhəbi Tarixi Qeysanilər Əli ibn Əbu Talibin oğlu Məhəmməd ibnül-Hənəfiyyənin
imamətini qəbul etmiş şiə yönümlü
təriqətlərindən biridir. Bu təriqətin
yaradıcısı Muxtar ibn Əbu Übeyd
Səqəfi olmuşdur. O Abdulla ibn
Zübeyrin (64/684–73/692) hakimiyyəti zamanı Xilafətdə siyasi
qeyri-stabillikdən və daxili
çəkişmələrdən istifadə edərək, Kufəyə gəlib Əli ibn Əbu Talibin oğlu Məhəmməd ibnül-Hənəfiyyənin
xeyrinə fəal təbliğat aparmışdır.
Müsəlman tarixçiləri qeyd edirlər ki,
Məhəmməd ibnül-Hənəfiyyənin bu
barədə xəbəri olmayıb. Onun
adından istifadə edərək, fəaliyyət göstərən adamlarla da onun
əlaqələri olmamış Muxtarı isə o rədd
etmişdir. Tarixçilərin yazdıqlarını görə, Muxtar
müsəlmanların peyğəmbər ailəsinə
qarşı məhəbbətindən sui istifadə
edən adamlardan olmuş və pis
məqsədlər güdmüşdür. Xəlifə Əlinin
hakimiyyəti vaxtı o, İraqda yaşamış, onun ölümündən sonra isə Bəsrəyə
getmişdir. Hüseyn ibn Əli Kərbəlada
şəhid ediləndən sonra Muxtar
dövlətin əleyhinə apardığı təbliğata
görə Əməvilərin Kufədəki canişini
Übeydulla ibn Ziyad tərəfindən həbs edilmişdir. Azadlığa buraxılandan
sonra isə Əməvilərə qarşı üsyana
qalxmış Abdulla ibn Zübeyrin
hərəkatında fəal iştirak etmişdir,
sonda ondan İraqa göndərinməsini xahiş etmişdir. Onun xahişi yerinə
yetiriləndən sonra o Kufəyə qetmiş
və orada həbs edilmişdir, qaynı
Abdulla ibn Ömərin vasitəçiliyi ilə
azadlığa buraxılmışdır. Muxtarın
azadlığa buraxılmasının şərti şəhərdə qarışıqlıq salmamaq
olmuşdur. Lakin o, verdiyi sözə əməl
etməmiş, azad olan kimi
tərəfdarlarını gizli olaraq ətrafına
toplayıb, onlardan sədaqət andı
almışdır. Tədricən qüvvətlənərək onlar xəlifə Abdulla ibn Zübeyr
tərəfindən təyin olunmuş əyalət
valisi Abdulla ibn Mütiyə qarşı qiyam
qaldırmışdırlar. Xəlifə qiyamı yatırmaq üçün onlara qarşı Şibs ibn
Ribinin başçılığı altında qoşun
göndərmişdir. Lakin şəhər əhalisi
tərəfindən dəstəklənən qiyamçılar
qoşunu məğlub edə bilmişdirlər. Bu
hadisədən