Halbuki söhbət, ötən il Venaya getməzdən əvvəl mənnən ünsiyyətdə olmuş, heçnəsiz boşuna buraxdığım adamdan gedir. Göndərdiyi son məktubunda yalvarırdı ki, ona “dərman” gətirim. Xəstə olmasından, mehmanxanadan qovulmasından yazırdı. Məktubunu oxuyarkən, buraxdığı qrammatik səhvlərə uğunub gedirdim. Bununla belə, bir dəqiqə də olsun, məktubda yazılanların tamamilə həqiqəti əks etdirdiyinə şübhə etmirdim.

Ancaq Maksa görə əlimi ağdan-qaraya vurmayacağıma söz verdim. Allahdan Maksın ölməsini diləyirdim. Qəmişini məndən çəkməsini arzulayırdım. Beləcə bir həftə keçdi. Maksdan səs-soraq çıxmadı. Rahat nəfəs almağa başladım. Ümid etdim ki, mənə bel bağlamağın lazım olmadığını anlayıb. Bəs birdən ölüb? Ölür ölsün, qalır qalsın, nə işim var?! Bir istəyim vardı: məni rahat buraxsın.

Maksın yoxluğa qərq olması aydın olduqdan sonra, onun haqqında yazmaq qərarına gəldim. Elə dəqiqələr olurdu ki, onu görmək, haqqında təəssüratlarımı bölüşmək istəyirdim. Onunla görüşmək arzum o qədər böyük idi, hətta gəlməsi üçün bir neçə dəfə pul ödəməyə belə razıydım. Təəssüflər olsun ki, “dərmanlar” haqqında son məktubunu tulladım! Əlimdə olsaydı, Maksı həyata qaytara bilərdim. İndi boş yerə kədərləndiyimi anlayıram: Maksın dedikləri yaddaşıma hopdu… Sadəcə, o zamanlar yəqin bu haqda yazmağa hazır deyildim.

Bu hadisədən sonra bir neçə aylıq Parisə getməyə ehtiyac duydum. Maks barəsində nadir hallarda, hansısa uzaq bir keçmişin gülməli, mənasız epizodları kimi düşünürdüm. “Görəsən sağdırmı? İndi nə işlə məşğuldur?” Beynimdə bu cürə suallar dolaşmırdı. Təsəvvürümdə əzab çəkən cismani varlıq kimi yox, dəyanət simvolu kimi qaldı.

Gecələrin birində, Parisə qayıtdıqdan sonra, tamam başqa bir adamın sorağında şəhəri gəzirdim ki, birdən qarşıma kim çıxsa yaxşıdır?! Əlbəttə, bizim bu Maks.

- Miller, de görüm vəziyyət necədir? Niyə görünmürsünüz?!

Maks dəyişməmişdi. Amma üzünü saqqal basmışdı. Əynində təmtəraqlı ingilis kostyumu vardı. Başına enli velür şlyapa qoymuşdu. Qəbirdən