bir aləmə düşdüm sanki. Maks ləkələri təmizləmək üçün əyildi. Bədənini yudu. Özünü yaxşı hiss edirdi. Amma bədənini çirkdən təmizləyərkən, bir xeyli əziyyət çəkdi. Bu hiss mənə tanışdır. Venadakı ictimai hamamları xatırladım. Orda üfunətdən adam ağlını itirərdi…

Maks verdiyim təmiz alt paltarlarını əyninə geyindi. Adət etmədiyim bir təbəssümlə gülümsədi. Əynində yalnız tuman-köynək, durub mənim kitabımı vərəqləyirdi. Boris haqda hekayəmi oxuyurdu. Borisi bit-birə basmışdı, mənsə onun qoltuq altını qırxırdım. Bu haqda oxuyurdu. Bizim ağ bayraq qaldırmağımız, sonra hamımızın ölməyi haqda yazdıqlarımı oxuyurdu. Bütün bunları əzab-əziyyətlə yazmışdım. Amma axırı yaxşı qurtardı. İstəyirsiniz bunu uğur adlandırın. Əgər sizə belə rahatdırsa. Bu barəmdə mənim fikrim fərqlidir. Mənim fikrim isə indiki anda nəsə bir anlam kəsb edir. Heç də uğura inanmadığımı demək istəmirəm. Sadəlövh doğulduğumu demək istəyirəm. Dəqiq ifadə etdiyim fikir belədir. Uşaqlığımı xatırlayarkən, o vaxtdan bu vaxta heç dəyişmədiyimi anlayıram. Beş-altı yaşlarımda necə təmiz, sadəlövh idimsə, elə də qalmışam. Dünya haqda ilk təəssüratımı xatırladım: dünya yaxşıdır, amma dəhşətlidir. İndi də fikrim dəyişməyib. Yaxşıdır, amma dəhşətlidir. Məni qorxutmaq asan idi. Amma içim təmiz idi. Bu gün də məni qorxutmaq asandır, amma qəzəbləndirmək asan deyil. Həmişə də belə olacaq. Bu mənim qanımdadır.

Maksın xahişi ilə məktub yazmağa başladım. Nyu-Yorkdakı bir yəhudi qadına məktub yazırdım. Ondan xahiş edirdim ki, Maksın bacısını Koni-Aylenddə tapmağa yardım etsinlər. Bacısının yaşadığı sonuncu ünvan beləydi: Yüz əlli altıncı küçə, Brodvey yaxınlığı.

- Maks, bəs bacının adı nədir?

Bacısının iki adı vardı. Bəzən özünü xanım Fişer, bəzən də xanım Qoldberq kimi təqdim edirdi.

- Bəs evin harda yerləşməsini xatırlamırsan? Məhəllənin qırağındaydı, yoxsa ortasında?
Yox, xatırlamır. Bu dəfə yalan danışır. Eybi yox. Qoy olsun. Bəlkə heç onun bacısı da yoxdur. Nolsun? Onun həyat hekayəsi